СТЕЧАЈЦИ, ЖРТВИ НА ТРАНЗИЦИЈАТА, ВЛАСТ, ОПОЗИЦИЈА

1. Стечајците имаат право да бараат од државата да им создаде услови за елементарна егзистенција согласно членовите 23, 24, 25 и 30 од Ревидираната социјалан повелба која што Република Македонија ја ратификуваше и се обврза да ја спроведува. Во услови на економска криза национален приоритет е обзбедувањето услови луѓето да преживеат. Власта која со своите постапки покажува дека има други приоритети е власт која работи спротивно на интересите на сопствените граѓани.

2. Жртвите на транзицијата постојат и го носат лошото чувство на изиграност и изманипулираност. Тие имаат право да бараат преиспитување на одредени процеси кои довеле до негативната ситуација во која што се наоѓаат со цел: казнување на сторителите на одредени дела (доколку тие можат да се подведат под кривичниот законик или некој друг актуелен закон) и политичко изложување кое ќе оневозможи нивно повторно доаѓање на власт. И за двете активности треба да се побара учество на актуелната власт која што го има достапот до информациите, досиеат и базите на податоци. Демонстрирањето пред опозицијата *доколку овие граѓани мислат дека претставниците на опозицијата се сторители на кривични дела) е бесмислено. Тоа е исто како наместо одредено прекршување на законот да го пријавиме во полиција или да поведеме постапка пред суд, да излеземе да демонстрираме пред куќата на осомничениот и да бараме тој да не обештети.

3. Опозицијата мора да превземе одговорност за она што се случувало додека била на власт. Се додека граѓаните не видат дека таа е свесна за грешките кои се направени не може да имаат верба дека тие грешки нема повторно да ги направи доколку или кога ќе дојде на власт.

4. Власта мора да разбере дека да се биде опозиција е едно, а да се биде на власт е нешто сосема друго. Одредена структура дошла на власт затоа што тврдела дека може подобро од оние пред неа и може да направи нешто во ситуацијата која е објективно зададена во моментот. Кога си на власт ти си тој што ги имаш дизгините во раце и твоја одговорност е што ќе се случи со колата. Повторувањето на грешките на претходникот само значи дека во текот на изборите си лажел дека можеш подобро и дека можеш поинаку.

ВЛАДА КОНТРА К-15

Јас навистина многу ги жалам луѓето кои се обидуваат да направат сатирично-хумористични емисии во Македонија. Тие се однапред осудени на пропаст. Никој во овој бизнис не може ни да им се приближи на апсурдите кои ги смислува актуелната власт. Едноставно не се во нивна лига.

Последниот допис кој го добив преку институцијата во која работам е само актуелен, а сигурно не и последен, изблив на делузионистичките капацитети на луѓето кои ја тормозат мојата држава:

Vladata na R. Makedonija , imajki ja predvid aktuelnata svetska ekonomska kriza, a so ogled na pretstojnite novogodisni i bozikni praznici, na sednicata odrzana na 23.12. donese zaklucok organite na drzavnata uprava, javnite pretprijatija i javnite zdravstveni ustanovi, fondovite, agenciite, biroata, zavodite, upravite, akcionerskite drustva vo drzavna sopstvenost i site ostanati drzavni institucuii, da NE odrzuvaat proslavi na drzaven trosok i da ne dodeluvaat novogodisni paketcinja so budzetski sredstva. Voedno, Vladata zakluci da ne se isplakaat nagradi na vrabotenite, kako i regresi za godisen odmor. Vladata, istoto go preporacuva i na regulatornite tela, na edinicite na lokalnata samouprava, vklucitelno i na site gradinki, osnovni i sredni ucilista vo Republika Makedonija.

Во услови кога миљони евра се трошат на бесмислени и исклучително грди споменици, кога миљони евра се трошат на изградба на административни згради, кога миљони евра се фрлаат во вода на непродуктивни вработувања Владата повикува на штедење со тоа што надецата нема да им бидат поделени пакетчиња платени од државна каса, а граѓаните ќе бидат осакатени за она малку што го добиваат преку регресите за годишен одмор. Посебно ќе се заштеди доколку на работниците кои покажале исклучителни резултати во работата не им се исплатат награди.

Од друга страна владата се зема за право да поклонува пакетчиња, да дава награди и да “донира“ од парите собрани од граѓаните по свое наоѓање и како своја промоција.

Само шутрачки народ како мојот може да проголта нешто вакво без вода и без лепче.

Среќни да ти се празниците најшутрачки народе на светот. Нам навистина не ни требаат комедијанти. Си ја имаме Владата.

ЛУСТРИРАНА ЦРКВА versus ПРАВНА ЛОГИКА

Според мое мислење, лустрацијата на свештените лица е спротивна на Уставот.

Според членот 19 и Амандманот VII од Уставот, верските заедници и религиозните групи се одвоени од државата.

Ова е член со кој се гарантира дека верските заедници нема да бидат дел од државната власт, државното одлучување и државното управување. Со овој член се гарантира и тоа дека државата нема да се меша во внатрешното уредување на верските заедници и религиозни групи и нивното хиерархиско структуирање (се додека не се прекршени законите кои се однесуваат на световното постоење на верските заедници и религиозни групи во контекстот на конкретна држава).

Според мене, вбројувањето на свештените лица во оние кои треба да потпаднат под законот за лустрација претставува отворање на вратата за упад на религијата во државното управување и во исто време, упад на државата во верските структури.

Според членот 1 од Законот за определување  дополнителен услов за вршење јавна функција:

се определува дополнителен услов за лице кандидат за носител или носител на јавна функција, изборна или во државна и јавна служба или во јавна дејност или друго јавно овластување (во натамошниот текст: кандидат за носител или носител на јавна функција) и за други работи од јавен интерес и дејности на правни лица.

Понатаму, според членот 9 од истиот закон:

(1) Обврската за поднесување изјава до Комисијата за секоја кандидатура настапува истовремено со потпишувањето неотповиклива писмена согласност (изјава) на кандидатот согласно со одредбите од Изборниот законик. (2) Обврската за поднесување изјава до Комисијата за секоја друга кандидатура настапува со почетокот на постапката за кандидирање или конкурирање утврдена согласно со посебен закон.

Со оглед на тоа дека начинот на поставување на свештените лица на одредени позиции не е регулирано со закон туку со внатрешни акти на соодветната верска заедница или религиозна група, не може да стане збор за примена на овој член во нивниот случај.

Бидејки во законот за лустрација нема ниту една одредба со која би се објаснила целта на постоењето на овој закон, ќе се повикам на Резолуцијата 1096 на Советот на Европа и Документот 7568 на Советот на Европа (процедури кои треба да обезбедат законите за лустрација да бидат во согласност со барањата на држава базирана на владеењето на правото), според кои: лустрацијата мора да се ограничи на позиции на кои постои голема веројатност дека може да претставуваат сериозна опасност за човековите права и демократијата (полиција, судство, обвинителство, безбедносни структури, разузнавачки и контраразузнавачки служби) и,  не смее да се применува на приватни или квази-приватни институции.

Со проширувањето на важењето на законот и врз свештените лица, државата објавува дека верските заедници и религиозни групи претставуваат дел од процесите на одлучување во државата (бидејки се очекува нивно значајно влијание според толкувањето на меѓународните стандарди), а државата има право да се меша во внатрешната структура на верските заедници и религиозни групи (спротивно на Уставо и на Законт за правната положба на црквата, верските заедници и религиозните групи според кој:

Член 5 Црквата, верската заедница и религиозната група имаат право внатрешно слободно да се организираат со нивни органи на управување, хиерархија и надлежност и да определуваат лица кои ќе ги застапуваат и претставуваат и да донесуваат акти во врска со тоа.

Јас би им сугерирала на верските заедници и религиозни групи да поведат иницијатива пред Уставниот суд во врска со ова и покрај тоа што имам навистина голема резерва во однос на капацитетите на актуелниот состав на Уставниот суд воопшто да ја разбере оваа материја, а камоли да се зафати со нејзино соодветно анализирање и расправа.

МОЕТО МИСЛЕЊЕ ЗА ОДЛУКАТА 85/2010-0-0 НА УСТАВНИОТ СУД

 У.Број: 85/2010-0-0

Дата на Донесување: 24/11/2011

Вовед

Уставниот суд на Република Македонија, врз основа на член 110 од Уставот на Република Македонија и членовите 28 алинеја 3 и 71 од Деловникот на Уставниот суд на Република Македонија („Службен весник на Република Македонија“ бр.70/1992), на седницатa одржана на 24 ноември 2011 година, донесе

Р Е Ш Е Н И Е

Текст

1. НЕ СЕ ПОВЕДУВА постапка за оценување на уставноста на член 236 став 1 од Законот за работните односи („Службен весник на Република Македонија“ бр.62/2005, 106/2008, 161/2008, 114/2009, 30/2009, 149/2009, 16/2010, 50/10, 52/10, 124/2010, 158/2010 и 47/2011)

3. Според подносителите на иницијативата …Правото на штрајк, по својата суштина, било ексклузивно и исклучиво право на вработените, а не на синдикатите, да го изразат својот протест против условите за работа или висината на материјалната заработувачка. Недопустлив бил потегот ова неотуѓиво и индивидуално право да се „врзе“ за претходно оствареното колективно право на синдикално организирање, кое сега од 2009, дополнително, било обременето и со долги процедури на регистрација и признавање т.н. репрезентативност на синдикатите од страна на Министерот за труд и социјална политика, по предлог на новоформираната Комисија за утврдување на репрезентативност, според членот 213-а од Законот.

Со други зборови, ако еден работник не сакал да членува во ниту еден синдикат, од било кои причини кои не морал да ги образложува што, патем речено, било негово уставно загарантирано право на избор, бидејќи членството во синдикатот е право, а не обврска.

Аrgumentum a fortiori, согласно нашиот Устав, кој оставил резерва во овој дел, правото на штрајк можело да се ограничи со закон, но само во „вооружените сили, полицијата и органите на управата“ чл. 38, ст. 2 од Уставот на Република Макеоднија. Оттука, преку едно нормативно и телеолошко правно толкување (interpretatio iuris) се доаѓало до следниов, рационален и логички, заклучок: бидејќи Законот за работни односи, по својата правна природа, е „општ закон“ (lex generalis) и се однесува на сите вработени лица, без оглед дали тие работат во јавниот или, пак, во приватниот сектор, евидентно било дека на една ваква рестриктивна одредба не и е местото во овој Закон и истата требало да се укине или поништи.

За крај, подносителите на иницијативата укажуваат на Европска конвенција за човекови права каде според членот 11 став 1, Дополнителениот Протокол бр. ХIкако и судската практика на Европскиот суд за човекови права при Советот на Европа во Стразбур, синдикалната слобода ја поврзувале со општата слобода на здружувањето. Тоа значело дека работникот има право на слободен избор дали ќе биде или нема да биде член на било кој синдикат, а зачленувањето во синдикалната организација не смеело и не можело да биде дополнителен и неминовен услов (conditio sine qua non) за организирање, подготвување, повикување или учество во штрајк, како легитимен и институционален метод на работничка борба за остварување на постоечките права, или, евентуално за добивање поголеми права од работниот однос.

4.Судот на седница утврди …
Врз основа на анализата на цитираните уставни одредби, на кои се повикуваат подносителите на иницијативата, произлегува дека прашањето поврзано со штрајкот е уредено во членовите 37 и 38 од Уставот, а останатите уставни одредби не се директно поврзани со правото на штрајк.

НЕТОЧНО. ПРАВОТО НА ШТРАЈК Е РЕГУЛИРАНО СО ЧЛЕНОТ 38. ВО ЧЛЕНОТ 37 НЕ СЕ СПОМНУВА НИТУ ДИРЕКТНО НИТУ ИНДИРЕКТНО.

ОД ДРУГА СТРАНА, СЛОБОДИТЕ И ПРАВАТА МУ ПРИПАЃААТ НА ЧОВЕКОТ, А НЕ НА КОЛЕКТИВИТЕТИТЕ (ТОА Е ВПРОЧЕМ И ЕДНА ОД РАЗЛИКИТЕ ОД ПРЕТХОДНИОТ ПОЛИТИЧКИ СИСТЕМ).

СПОРЕД ЕВРОПСКАТА СОЦИЈАЛНА ПОВЕЛБА:

4. ПРАВОТО НА РАБОТНИЦИТЕ И РАБОТОДАВАЧИТЕ НА ЗАЕДНИЧКИ АКЦИИ ВО СЛУЧАЈ НА СУДИРИ НА ИНТЕРЕСИТЕ, ВКЛУЧУВАЈЌИ ГО И ПРАВОТО НА ШТРАЈК, СО РЕЗЕРВА НА ОБВРСКИТЕ ШТО БИ МОЖЕЛЕ ДА ПРОИЗЛЕЗАТ ОД ВАЖЕЧКИТЕ КОЛЕКТИВНИ ДОГОВОРИ.

МОТ (МЕЃУНАРОДНА ОРГАНИЗАЦИЈА НА ТРУДОТ) И ДРУГИТЕ МЕЃУНАРОДНИ ТЕЛА И ДОКУМЕНТИ КОИ ТИЕ ГИ УСВОЈУВААТ ЈА ПРАВАТ ВРСКАТА МЕЃУ ПРАВОТО НА ШТРАЈК И ПРАВОТО НА СЛОБОДА НА СОБИРАЊЕТО СО ЦЕЛ ДА СЕ ОБЕЗБЕДИ ПОГОЛЕМА СИЛА НА РАБОТНИЦИТЕ ВО ИЗНЕСУВАЊЕ НА НИВНИТЕ БАРАЊА, А НЕ СО ЦЕЛ ДА СЕ ОГРАНИЧИ ОВА НИВНО ПРАВО.  СО ТАА ЦЕЛ СЕКАДЕ СТАНУВА ЗБОР ЗА РАБОТНИЦИТЕ И НИВНИТЕ ОРГАНИЗАЦИИ, А НЕ САМО ЗА ОРГАНИЗАЦИИТЕ ИЛИ ПАК ЗА ОСТВАРУВАЊЕ НА ПРАВОТО НИЗ ОРГАНИЗАЦИИТЕ.

МОТ ПРИФАЌА ДЕКА ОДРЕДЕНИ БАРАЊА МОЖЕ ДА БИДАТ ПОСТАВЕНИ И ОД ДРУГИ ВИДОВИ НА ЗДРУЖУВАЊА (НА ПРИМЕР СТРУКОВИТЕ БАРАЊА).

ПОВЕЛБАТА ЗА ОСНОВНИТЕ ПРАВА НА ЕУ Е УШТЕ ПОЈАСНА. ВО ЧЛЕНОТ 28 СЕ ВЕЛИ: ПРАВОТО НА КОЛЕКТИВНО СПОГОДУВАЊЕ И АКЦИЈА (ВКЛУЧУВАЈКИ ГО И ШТРАЈКОТ), ГИ ИМААТ РАБОТНИЦИТЕ И РАБОТОДАВАЧИТЕ ИЛИ НИВНИТЕ СООДВЕТНИ ОРГАНИЗАЦИИ.

КОЛЕКТИВНИОТ ИНТЕРЕС НЕ СМЕЕ ДА СЕ МЕША СО ИНДИВИДУАЛНОТО ПРАВО.

СПОРЕД ЧЛЕНОТ 9 ЕДНАКВОСТА ПРЕД ЗАКОНОТ Е НЕЗАВИСНА ОД ОПШТЕСТВЕНАТА ПОЛОЖБА  НА ЧОВЕКОТ.

СПОРЕД ЧЛЕНОТ 20 СЕ ГАРАНТИРА СЛОБОДАТА НА ЗДРУЖУВАЊЕ А СПОРЕД ЧЛЕН 21 ГРАЃАНИТЕ ИМААТ ПАВО МИРНО ДА СЕ СОБИРААТ.

ЗНАЧИ, ИНДИВИДУИ КОИ ОСТВАРУВААТ ПРАВА, А НЕ КОЛЕКТИВИ. ИНДИВИДУИТЕ МОЖАТ ДА ОСТВАРУВААТ ИНДИВИДУАЛНИ ИЛИ КОЛЕКТИВНИ ПРАВА.

Исто така, од содржината на наведените уставни одредби, произлегува дека правото на штрајк е едно од основните слободи и права на човекот и граѓанинот утврдени со Уставот. Тоа право, како едно од основните економски и социјални права е уставно загарантирано, при што Уставот препушта со закон и со колективен договор да се уреди начинот на остварувањето на ова право, со цел да не се доведе во прашање остварувањето на другите уставно гарантирани слободи и права.

ОВА ВО УСТАВОТ НЕ ГО ПИШУВА. ЗАКОНИТЕ И КОЛЕКТИВНИТЕ ДОГОВОРИ СЕ СПОМНУВААТ ВО ЧЛЕН 32 КАДЕ ШТО СЕ ГАРАНТИРА ПРАВОТО НА РАБОТА И ЗАШТИТАТА ПРИ РАБОТЕЊЕТО. ЧЛЕНОТ СО КОЈ СЕ ГАРАНТИРА ПРАВОТО НА ШТРАЈК Е ИЗДВОЕН И НЕ Е ПОВРЗАН СО СО ЧЛЕНОТ 32 ЗАРАДИ ПОШИРОКАТА ОСНОВА КОЈА МОЖЕ ДА ЈА ИМА ШТРАЈКУВАЊЕТО (МОЖЕ ДА СЕ ШТРАЈКУВА ЗА РАБОТИ КОИ ГО НАДМИНУВААТ ОПУСОТ НА СОЦИЈАЛНИ И РАБОТНИ ПРАВА, А ВО ИСТО ВРЕМЕ ДА СЕ ИЗВЕДУВА ВО КОНТЕКСТОТ НА РАБОТЕЊЕТО).

Во оваа смисла, не постои пречка со закон да се уреди начинот на остварување на правото на штрајк во конкретните области, водејќи притоа сметка при уредувањето на овие односи да не се доведе во прашање уставната гаранција за остварување на правото на штрајк, но и другите со Уставот гарантирани слободи и права.

ВО СЛУЧАЈОВ НЕ СТАНУВА ЗБОР ДАЛИ ПРАВОТО НА ШТРАЈК ДА СЕ УРЕДИ СО ЗАКОН ИЛИ НЕ ТУКУ ДАЛИ СО УРЕДУВАЊЕТО СО ЗАКОН НА НАЧИНОТ НА КОЈ Е УРЕДЕНО СЕ ОГРАНИЧУВА. ОДНОСНО ДАЛИ ЗАКОНОТ Е СПРОТИВЕН ИЛИ НЕ НА УСТАВОТ.

ВО СЛУЧАЈОВ СТАНУВА ЗБОР ЗА НЕГОВО ОГРАНИЧУВАЊЕ, ОДНОСНО, ЗА ОДЗЕМАЊЕ НА ПРАВОТО НА ШТРАЈК НА ОДРЕДЕН БРОЈ ЛУЃЕ (СИТЕ ОНИЕ КОИ НЕ ЧЛЕНУВААТ ВО СИНДИКАТИТЕ ПОРАДИ СОПСТВЕНО УБЕДУВАЊЕ, ПОРАДИ НЕПОСТОЕЊЕ НА СИНДИКАТИ ВО КОИ БИ МОЖЕЛЕ ДА ЧЛЕНУВААТ ИЛИ ПОРАДИ НЕСОГЛАСУВАЊЕ СО РАБОТАТА НА СИНДИКАТОТ КОЈ Е ПРЕПОЗНАЕН ОД ВЛАСТА КАКО ЛЕГИТИМЕН).

ДОКОЛКУ ОВА СЕ СТАВИ ВО КОНТЕКСТ НА ПРЕТХОДНО НАПРАВЕНОТО ПРЕКРШУВАЊЕ НА ДУХОТ НА МЕЃУНАРОДНИТЕ СТАНДАРДИ ВО ЧЛЕНОТ 213-а ОД ЗАКОНОТ ЗА РАБОТНИ ОДНОСИ (СО КОЈ РЕПРЕЗЕНТАТИВНОСТА НА СИНДИКАТОТ СЕ УТВРДУВА ОД СТРАНА НА ДРЖАВАТА), СТАНУВА ОЧИГЛЕДНО ОДЗЕМАЊЕТО НА ПРАВОТО НА ШТРАЈК НА ОДРЕДЕН БРОЈ ЛУЃЕ ОД СТРАНА НА ДРЖАВАТА НАДВОР ОД ОГРАНИЧУВАЧКИТЕ ОДРЕДБИ ДАДЕНИ ВО УСТАВОТ.

Во конкретниот случај Судот утврди дека со оспорената одредба не се уредува самото право на штрајк, туку начинот на неговото организирање, остварување преку организационите облици како што се синдикатите, односно здруженијата на повисоко ниво кои со законската одредба имаат право да повикаат на штрајк и да го поведат со цел за заштита на економските и социјалните права на своите членови од работниот однос, во согласност со закон.

НА ОВОЈ НАЧИН УСТАВНИОТ СУД ВСУШНОСТ ГИ КРШИ ОДРЕДБИТЕ 37 И 20 КОИ ПОДРАЗБИРААТ СЛОБОДА, А НЕ ПРИСИЛА НА ОРГАНИЗИРАЊЕ.

ДУРИ И ВО САМИОТ ЗАКОН ЗА РАБОТНИ ОДНОСИ (ЧЛЕН 185) ЈАСНО СТОИ ДЕКА: НИКОЈ НЕ СМЕЕ ДА БИДЕ СТАВЕН ВО ПОНЕПОВОЛНА ПОЛОЖБА ЗАРАДИ ЧЛЕНУВАЊЕ ИЛИ НЕЧЛЕНУВАЊЕ ВО СИНДИКАТОТ.

СО ОВА СЕ КРШИ И ЧЛЕНОТ 9 ЗА ЕДНАКВОСТА НА ГРАЃАНИТЕ НЕЗАВИСНО ОД ОПШТЕТСВЕНИОТ СТАТУС.

ЕДНАКВОСТА ВО ПРАВАТА НЕЗАВИСНО ОД ЧЛЕНУВАЊЕТО ВО СИНДИКАТОТ Е ДАДЕНА ВО ЧЛЕН 6 ОД ЗАКОНОТ ЗА РАБОТНИ ОДНОСИ.

7. Ова решение Судот го донесе во состав од претседателот на Судот Бранко Наумовски и судиите д-р Наташа Габер-Дамјановска, Исмаил Дарлишта, Лилјана Ингилизова-Ристова, Вера Маркова, Игор Спировски, д-р Гзиме Старова, Владимир Стојаноски и д-р Зоран Сулејманов
ПРЕТСЕДАТЕЛ
на Уставниот суд на Република Македонија
Бранко Наумоски

СО ОВА И ВАКВО РЕШЕНИЕ СУДИИТЕ НА УСТАВНИОТ СУД ЈА ОДДАЛЕЧУВААТ МАКЕДОНИЈА ОД МЕЃУНАРОДНАТА ЗАЕДНИЦА И МЕЃУНАРОДНАТА РЕГУЛАТИВА НИЗ ЧИЈА ПРИЗМА МОРА ДА СЕ ГЛЕДААТ И ТОЛКУВААТ И ОДРЕДБИТЕ НА УСТАВОТ НА РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА. ИМЕНО, РАТИФИКАТИТЕ СОГЛАСНО ЧЛЕНОТ 118 ОД УСТАВОТ МОРА ДА БИДАТ ЗЕМЕНИ ПРЕДВИД.

ВО СЛУЧАЈОВ ДУРИ И НЕ СЕ ПОСТАВУВА ПРАШАЊЕТО ДАЛИ СЕ ЗЕМЕНИ ИЛИ НЕ ПРЕДВИД РАТИФИКАТИТЕ, ТУКУ, ДАЛИ Е РАЗБРАНА НИВНАТА СУШТИНА, ОДНОСНО, БАЗИЧНИОТ СИСТЕМ ОД ВРЕДНОСТИ ВРЗ КОЈ СЕ ЗАСНОВААТ – КОНЦЕПТОТ ЗА  ЧОВЕКОВИТЕ ПРАВА.

 

 

ПРЕСУДАТА ОД ХАГ Е ОРАДИЕ КОЕ МОЖЕ И ТРЕБА ДА ГО ИСКОРИСТИМЕ

САШКО ТОДОРОВСКИ, СПЕЦИЈАЛИСТ ЗА МЕЃУНАРОДНИ ОДНОСИ И РАЗВОЈ

Македонија од Меѓународниот суд на правдата доби извонредна пресуда, категорчна, јасна и со јасни правни насоки. Прашање е дали можеме тие опции да ги искористиме до максимум. Една од опциите е да се побара автоматско реактивирање на поканата од самитот на НАТО во 2008 година во Букурешт, со тоа што пресудата ќе го замени условот од заклучоците на Самитот. Ако тие земји што се столбови на меѓународната заедница сакаат добронамерно да ги толкуваат работите и сакаат да им помогнат и на Македонија и на Грција, треба да и’ упатат покана на Македонија и таа да стане членка на самитот во Чикаго, смета Сашко Тодоровски, специјалист за меѓународни односи и развој.

0 Во  јавноста доминираа коментари дека со пресудата на МСП Македонја извојувала само морална победа. Како вие го цените значењето на пресудата и дали таа е клучот кој ќе ги отвори  вратите на НАТО и на ЕУ?

-Прашањето за примената на пресудата била дел и од самата постапка и по тоа прашање Судот зазел јасен и категоричен став. Тоа значи дека го оснажил својот став заземен уште во 1963 година во случајот „Камерун против Обединетото Кралство“, според кое тогаш кога една ситуација и понатаму е отворена, како што е тоа случајот со нашата апликација во НАТО (но и ЕУ), потребно е решавањето на таа правна ситуација да се базира на толкувањата и примената на пресудата на Судот. Не се работи за некаква морална победа, тука за чиста и јасна па и многу категорична правна победа, изразена со резултат 14 спрема 0 по прашањето за прекршувањето, ако ги исклучиме двајцата ад хок судии.

Сега прашањето е како да се примени пресудата во толкувањето на апликацијата на Македонија пред НАТО. Дотолку повеќе што и самиот Суд нагласува дека тој нема можност да ја промени одлуката на НАТО или да влијае на самата постапка. Меѓутоа, со она што значи заземање правен став нам ни овозможил да поднесеме едно специфично барање  – во НАТО да дојде до активирање на одлуката од Букурешт. Таа недвосмислено гласи дека на самитот членките се договориле да ` биде упатена покана на нашата земја, при што се користи референцата (не кратенката). Таквата одлука е надополнета со услов – да биде постигнато решението за името. Сега и ние и тие, значи и НАТО и членките на НАТО – знаеме дека таквиот услов е противправен и затоа автоматски треба да се примени правниот принцип – Impossibilium nulla obligation est –невоизможното не создава обврска. Противправниот услов е исто што и невозможен услов, што значи дека ние сега треба да и’ свртиме внимание и на самата Организација и на членките на НАТО дека оваа одлука на Судот недвосмислено укажува на противправноста и поради тоа условот за нашата покана сам по себе отпаѓа, како да не постоел и дека сега НАТО може слободно да ни ја упати покната. Да бидам искрен, тоа може да биде и без процедура на дискусија или гласање во која би учествувала Грција.

0 Дали е тоа возможно?

-Се разбира дека е ваквото толкување би требало да биде разгледано во рамките на НАТО и од тука се наметнува прашањето дали НАТО би имал некакви формално-правни пречки за да ја констатира противправноста,  да го третира како невозможен таквиот услов и да упати покана до Македонија. Од формално-правен аспект не би смеело да има таква пречка. Прво, затоа што сите членки на НАТО се и членки на Обединетите нации. Тие, независно што оваа пресуда има правна задолжителност само кон двете страни во спорот, таа како правен став треба да се почитува од сите членки на ОН. И нешто повеќе, ако Грција ја повтори постапката, го повтори делото, Македонија може да бара Советот за безбедност тоа да го констатира и да бара СБ да најде решение како Грција да ја примени пресудата. А кои се тие држави? Три од постојаните членки на СБ (САД, Франција и Велика Британија) се и членки на НАТО. Од аспект на самата Организација, не смее да се превиди дека таа е формирана со цел да ја штити Повелбата на ОН и самите ОН и тоа е кажано  уште во член 1 од Договорот од Вашингтон.  Понатаму уште се нагласува таа е во тесна корелација со членот 51 од Повелбата на ОН и не само што не е во колизија со тој член, туку е во функција на негово ефикасно спроведување.

Треба да се има предвид и дека самата одлука на примање на нови членки не е нужно поврзана со ратификација (член 10), што значи дека е доволно членките да се изјаснат за нешто такво. Исто така е важно дека нема колизија ниту со членот 5 од Договорот од Вашингтон, бидејќи во него е предвидено секоја од членките на НАТО индивидулано да носи одлука дали ќе учествува во определена акција на НАТО  или не.

0 Пресудата е обврзувачка, но нема временска рамка. Значи ли дека Македонја сега има шанса прва да повлече потези со кои ќе ја тестира Грција?

-Со оваа пресуда се дадени два јасни правни насоки од Судот. Под број еден е дека Грција сама се откажала од правото на гласање во овие ситуации и дека нема потреба од нешто друго, туку фактот дека постои тоа одземање на правото да се изјасни согласно челнот 11 од Времената спогодба, што е кажано во првата точка од пресудата – дали Судот е надлежен во овој спор. Второ е прашањето за преговорите за името што е сосема различна работа од она што значи интеграција на Македонија во меѓународните организации. Судот децидно вели дека тоа се две различни прашања и едно со друго не се преклопуваат, вклучувајќи ја и оваа Пресуда која не може да влијае врз она што значи процес на преговарање.

Врз овие основи и со внимателно објаснување на правните аргументи, Македонија може да побара од НАТО да се активира поканата од Букурешт. Според мене, доколку меѓународната заедница сака да и’ помогне и на Грција, која самата се доведе во еден ваков гордиев јазол, ова би била уникатна можност. Практично тоа би требало да биде одлука на членките на НАТО и без за тоа да ја прашаат Грција, поаѓајќи од тоа дека ниту во Букурешт ниту до Пресудата не можеле да знаат кој е во право – Македонија или Грција. Сега се должни да знаат и должни се да постапат согласно тоа.

0 Во ЕУ повторно сме прескокнати, пресудата ништо не донесе и овој жежок костен е префрлен за наредното претседателство. Механизмот на гласањее е покомпликуван, и оттука дали истата стратегија треба да се применува и во ЕУ?

– Што се однесува до НАТО мислам дека нема посериозни пречки за да се прифати едно вакво правно размнислување, додека кај ЕУ е нешто поинаку. Извесно е, сепак, дека оваа процедура што тече сега, па се’ до ефектуирањето на членството на Македоинја во ЕУ не е врзана со постапка за ратификација. Од тука сегментот на она што значи изјаснување на Грција по овие чекори не би смеело да биде ништо друго туку примена на членот 11 во работата на Европската комисија и ЕУ и да се претпостави дека Грција нема да приговара. Автоматски, другите челнки на ЕУ треба да ги носат одлуките и во име на Грција и на тој начин Македонија може да ги истурка сите фази на она што значи преговарање по поглавја. Единстевно нешто што ЕУ не би смеела на некој начин да навлегува е прашањето за ратификација на евентуалното зачленување на Македонија во ЕУ, а што би значело внатрешно-правни последици во Грција. Тоа прашаење за ЕУ би требало да биде нареден чекор кој би дошол откако ние ќе влеземе во еден сериозен процес на преговарање на поглавјата.

 

рамка:

Н: Во Чикаго ќе се пие шампањското

0 Се чини дека оваа работа може да се заврши пред самиотот на НАТО во Чикаго, каде само формално би се констатирало членството на Македонија?

-Лично верувам дека тоа треба да биде линијата на нашето дејствување. Да ја искористиме пресудата и со ваква правна опција НАТО да ни ја упати поканата и ние да станеме членка. Значи работата да се заврши и пред, а само номинално да биде прогласена во Чикаго.