ЗАКОНОТ ЗА ЈАЗИЦИТЕ Е НАМЕНЕТ ЗА СОЗДАВАЊЕ КОНФЛИКТИ

Има простор за подобрување на содржината на Законот за употреба на јазиците и не сум единствениот кој смета дека се работи за комплициран текст кој не е лесно да се разбере, вели францускиот амбасадор во земјава, Кристијан Тимоние во неделното интервју на Радио Слободна Европа.

Доколку се извади обландата на дипломатијата од оваа изјава, останува констатацијата дека законот е “труба“.

За тоа дека законот не го бива е свесна и владејачката структура која си дозволи дури и најотворена лага дека законот пред да влезе во собраниска процедура ќе биде испратен на проверка пред Венецијанската комисија.

„Од друга стана она што ме интересира повеќе за овој текст е дали се разговараше за амандманите, дали правната рамка одговара на уставната, дали на пример целта на текстот, но и финансиските последици беа претставени пред јавноста? Сето тоа за нас се интересни прашања кои треба да покажат дали македонскиот систем функционира како нормален систем. За мене ова е своевиден тест.“

Доколку се извади обландата на дипломатијата од оваа изјава, останува констатацијата дека законот е донесен во недемократска процедура.

Ова им е на сите јасно.

Според амбасадорот Тимоние, законот нема да доведе до конфликти.

Ова може да е вистинско убедување на амбасадорот или пак обид на дипломатски начин да ги смири веќе зовриените етно-националистички страсти.

Според мене законот е направен со цел да се предизвикуваат конфликти.

Многу се надевам дека грешам.

 

ЗА ЗАКОНОТ ЗА УПОТРЕБАТА НА ЈАЗИЦИТЕ

Морам да признаам јас лично бев против донесување на еден ваков закон. Мислев (и се уште мислам) дека материјата на употребата на јазиците најдобро може да се уреди со ратификација на Повелбата за регионалните и малцински јазици на Советот на Европа.

Оваа повелба плени со својата идеја за заштита на јазиците како дел од културното наследство на Европа, со својата прецизност и со отвореноста за различни решенија зависно од конкретните состојби во одредена држава.

Посебно ми се допаѓа тоа што не е врзана со проценти и бројки туку со она што значи традиционална употреба на јазиците на одредена територија.

Меѓутоа, и покрај тоа што Македонија ја потпиша повелбата (на 25.07.1996), не се реши и да ја ратификува.

И ете – Законот е изгласан.

И во него стои определбата: “јазик што го зборуваат најмалку 20% од граѓаните“.

Во моментот кога во закон ќе бидат ставени бројки, тие мора и да се почитуваат.

За да се почитуваат мора да се знае точно дали е навистина достигнат бараниот процент.

За да се знае дали е навистина достигнат бараниот процент мора да се знае колкаво е точно населението во Република Македонија и дали има етничка/јазична заедница која го исполнува бараниот услов.

Ова не може да се базира на претпоставки (бидејки е суштински елемент на Законот), туку мора да се измери.

Со оглед на тоа дека во Македонија не е направен попис од 2002 година, во моментов нема релевантни податоци за тоа дали некоја од јазичните малцински заедници го исполнува условот предвиден во Законот.

Тоа значи дека Законот не смее да се употребува се додека не биде направен попис.

Така е тоа кога во закон ќе ставиш прецизни бројки. Мораш до нив и да се држиш. Се друго ќе биде политички волунтаризам и спротивно на одредбите на Законот.

ПОЛИТИКА НАСПРОТИ ПРАВО

Американци, Европјани, Прибе, Хан, Бејли, Вајгл, … пораки, анализи, забелешки, препораки, …

Често слушам: така рекоа странците, тоа го пишува кај Прибе, овие забелешки ни ги дадоа во Брисел, Хан ни порача, Американците бараат, …, и мора да постапиме така.

Не сум сигурна дали станува збор за незнаење или пак за затскривање  зад овие флоскули, меѓутоа, реформите во Македонија многу трпат заради ваквото поставување на работите.

Не, не е точно дека мора да се врземе за секоја препорака, за секое мислење, за секоја сугестија која што доаѓа од страна на Американците, ЕУ, државите на ЕУ или некоја друга држава која ја поерцепираме како демократска и пријателска или пак на експертите кои ги препорачале овие држави.

Овие сугестии, забелешки, препораки, пораки, … се формираат во и од страна на политички кругови во овие држави, имаат политички карактер и во основа зависат од политичкиот момент во светот, во самите тие држави и во односите меѓу тие држави и Македонија. Тие се многу лесно променливи и содржат голема доза на субјективност.

На пример, одредени препораки може да бидат поврзани со актуелната владејачка структура во конкретна држава. Може да се поврзани со средствата кои таа држава ги дала за конкретни проекти (на пример за развој на Академијата за судии и јавни обвинители) и кои сега мора да ги оправда независно од нивото на објективна успешност на тие проекти. Може да се поврзани со релациите со трети држави во кои сакаат да спроведат одредени мерки па Македонија им служи како позитивен или негативен пример. Може да се …Уште повеќе, што ваквите препораки може да бидат контрадикторни (како во однос на препораките на други држави или меѓународни организации, така и внатрешно во однос на препораки кои се претходно дадени)

Ваквите препораки треба да се слушаат, да се води сметка за нив, да се ставаат во контекст, да се анализираат, да се земаат предвид, да им се придаде соодветно значење, меѓутоа не и да се третираат како закон.

Она, што мора да го имплементираме доколку сакаме да изградиме систем кој е компатибилен со системот на ЕУ е европското право.

Тоа не се поеднинечни политички ставови, мислења, идеи. Тоа се норми кои поминале сито и решето, кои се избрусени низ праксата на ЕУ државите и кои добиле заедничка и прифатлива форма обликувана во правна норма (директива).

Тоа е она што е задолжително, обврзно и кое се транспонира во домашната легална рамка (се разбира доколку сакаме да станеме дел од ЕУ структурите).

Значи, кога еден закон го носи европското знаменце, тоа значи дека се транспонира европското право, а не некој моментален политички став на некоја европска држава, па и на ЕУ.

Само на тој начин може да се изгради конзистентен систем од правни норми кој ќе направи таква суштинска промена која ќе не приближи до ЕУ државите. Се друго е политичко гибање, прилагодување и во основа е контрапродуктивно на зададената цел.

ШТО ОЧЕКУВАМ ОД НОВАТА СОЦИЈАЛ-ДЕМОКРАТСКА ВЛАСТ

  1. Силна заштита на правата на работниците
  2. Социјални мерки за подобар живот на најсиромашните граѓани
  3. Намалување на бенефициите на функционерите
  4. Зголемување на обврските на бизнисот (посебно крупниот)
  5. Прогресивен данок, прогресивни давачки, прогресивни цени на услугите
  6. Намалување на бројот на министерства
  7. Зголемување на издвојувањата за здравство и образование
  8. Промоција на граѓанскиот наместо на етнички базираниот модел
  9. Повеќе права за поголем број луѓе
  10. Поголема еднаквост пред законот и поголема еднаквост во шансите

Од оваа владејачка структура не очекувам реваншизам кон политичките опоненти, меѓутоа очекувам санкционирање на прекршувањата на законите направени во претходниот период, одземање на привилегиите стекнати заради припадност на конкретна политичка опција, испитување на професионалноста и соодветноста на кадрите и секако, очекувам барем хоризонтално поместување на сите оние за кои постои сомневање дека го прекршиле законот (со делување или неделување), а со цел избегнување на можноста за прикривање на податоци и натамошно користење на позицијата за вршење притисок или оневозможување на постапките кои се во тек.

Ова се моите мерила на успешноста на актуелната власт.

НЕ ГОСПОДИНЕ ВАЈГЛ

Не ни помагате господине Вајгл да ја изградиме демократската држава која се потпира на правото.

Демократската држава која се потпира на правото не се гради со тоа што ќе ги шетате нашите избраници по белиот свет да преговараат и да се договараат надвор од очите на оние кои ги избрале.

Ние граѓаните ја доведовме оваа политичка гарнитура на власт за да нема тајни преговори, за да може граѓаните да го имаат првиот и последниот збор во секоја одлука, за транспарентноста да стане незаобиколлив сегмент на секој процес на одлучување, за да почнат да функционираат институциите и да се спроведуваат процедурите и пред се, за да се раскрсти со начинот на владеење на узурпаторите на власта кои не окупираа последните години.

Со Вашиот предлог се обесмислува работата на сите формирани комисии, се негира работата на сите домашни експерти, но пред се омаловажуваат граѓаните кои повторно треба да се претворат во пасивна маса која стои настрана и чека да види што решил некој зад затворени врати.

Не господине Вајгл, јас лично не прифаќам да се преговара надвор од институциите и надвор од со закон предвидените процедури затоа што така не се гради демократска држава во која владее правото, туку нов вид диктатура која ни кажува дека сите се исти.

Вашиот предлог господине Вајгл го сметам како обид да се негира и самата можност за вистинска промена и повик да се легитимизира неправото на чии крилја се уште летаат претставниците на криминалната банда која ја симнавме од власт.

Бандата треба да заврши во затвор, а не да се обидуваме со неа да другаруваме и да создаваме услови во кои криминалот се исплати.

Сега не е време за намалување на разликите и договарање туку обратно, потенцирање на разликите како прв чекор кон декриминализација на Собранието кое е впрочем и срцето на секоја демократска држава.