НЕКОИ УТОПИСКИ РАЗМИСЛИ ПРЕД НАРЕДНИТЕ ПРЕТСЕДАТЕЛСКИ ИЗБОРИ

Овој текст го објавив во дневниот весник УТРИНСКИ (кој веќе не постои заради преголемата медиумска слобода која владее во Република Македонија) на 24 април 2001, во рамките на циклусот написи под наслов  “ И боговите лично пред  глупоста остануваат неми “. 

Во изминатите 17 години требаше да отидеме подалеку, чинам.

У Т О П И Ј А

 

Посакувам на наредните претседателски избори во Макеоднија  да се кандидира човек кој ќе има интелектуални и морални капацитети и кој ќе поседува знаење и искуства што ќе му овозможат;

–       да ги разбере   работите што се случуваат околу него за да може да реагира и постапува согласно со реалните случувања;

– некој кој ќе има јасна претстава за луѓето со кои се опкружува и можност за елементарна процена на она што може, што сака и што ќе добие од овие луѓе;

– кој  ќе може да го каже она што сака и што треба да го каже, а ќе го премолчи она што не сака и што не треба да го каже;

– кој  ќе се смее кога работата е за смеење, а ќе биде сериозен кога работата е сериозна;

– кој ќе знае да пресече таму каде што е за сечење и ќе знае да биде вистински дипломат таму каде што треба да се договара и преговара;

– некој кој ќе верува во себе, во граѓаните и во своите соработници, а нема да чека цело време милост и помош од некој од надвор или одозгора.

За ваков човек би гласала во секое време и два пати.

Посакувам на наредните парламентарни избори да се појави барем еден кандидат за парламентарен пратеник кој ќе има интелектуални и морални капацитети и кој ќе поседува знаења и искуства кои ќе му овозможат;

-да размислува со своја глава и да биде нешто малку повеќе од обична кукла на конци која мрда онака како што кажува партијата (било да е тоа старата или новата или некоја идна партија);

– кој  нема да заборави дека е избран од страна на граѓаните со цел да биде нивно продолжение, манифестација на нивниот интерес, нивни претставник и дека до крајот на својот мандат е во нивна служба.

– кој ќе ги чита собраниските материјали ќе замоли да  му биде објаснет секој нејасен дел од страна на оние што знаат, ќе ги гради своите ставови и ќе ги донесува решенијата врз основа на сите информации што ќе ги добие од своите истомисленици и од оние што мислат сосема  спротивно од него;

– ќе сфати дека користењето на позицијата на која се наоѓа за остварување на каква било лична корист е еднакво на обична улична (или провална) кражба и дека оној што ја направил за тоа треба да одговара како секој уличен ограбувач или провалник;

– ќе ја прифати пратеничката функција воден од сознанието дека политиката е занает за кој треба талент И период на учење (од чирак, преку калфа до мајстор);

– ќе сфати дека пратеничките привилегии се во функција на остварување на прифатените задолженија, а  не награда за претходно извршените партиски задачИ;

–  пратеничката функција  нема да ја сфати како продолжен одмор од четири години со посебна можност за кружни патувања во странство.

За ваков човек би гласала независно на која партија и припаѓа неброен број пати и со задоволство. Посакувам наредната Влада да ја предводи премиер кој ќе има интелектуални и морални капацитети и кој ќе поседува знаења и искуства кои ќе му овозможат;

-да ја избегне напиолеонската болест на прв и единствен, незаменлив, неприкосновен и неповторлив;

– кој во најголем дел од своето премиерување ќе биде наполно свесен и наполно деловно  способен;

– кој ќе биде во состојба да формира влада во која основен критериум ,,за,, ќе биде нивото на стручноста, а основен критериум ,,против,, – нечесноста;

– да сфати дека партиските војници треба да бидат наградени на друг начин, а не со министерски, амбасадорски и функционерски места;

– да сфати дека државата не е негова сопственост со која може да располага како што сака, дека не смее да ја продава, да ја подарува, ниту да ја дава на послуга за одредено време (дури ни на МПЦ);

– за да разбере дека ни толку високо поставен не е над законот и над правото (напротив);

– да ја прифати одговорноста за своите постапки и да плати за направените грешки;

– да ги продолжИ позитивните трендови на својот претходник и никогаш во своја одбрана да не се повика на грешките на својот претходник или на својот партиски противник.

Навистина би сакала да видам ваков човек на чело на македонската влада.

Посакувам во наредната влада да се најде барем еден министер кој ќе има интелектуални и морални капацитети и кој ќе поседува знаење и искуства кои ќе му овозможат;

– да сфати каде се наоѓа и со што се занимава;

–  да се обидеда разбере како функционира министерството што го раководи, како да ја  искористи машинеријата што му е ставена на располагање и како министерството да го  направи функционална и ефикасна структура во службан а интересите и потребите на граѓаните;

– кој нема да вработи ниту еден свој роднина (ниту по права ниту по родбинска линија) или свој емоционален или сексуален партнер (животен или привремен);

– кој нема да отпушти ниту едне човек со цел на неговото место да вработи ,,свој,, или партиски кадар;

– кој ќе инсистира на изработка на сите протоколи, процедури и правила на работење (во писмена форма) И прв ќе почне да ги спроведува;

– кој барем поимно ќе може да ја разликува администрацијата од политичката структура;

– некој кој ќе го почитува законот до неговата последна буква и интерпукциски знак.

По можност тој министер би било убаво да не е министер-приправник. Таков министер навистина би вредело  да се има во која било влада.

Некогаш човек едноставно го посакува невозможното, нели? Надејвајќи се на чуда или на ненадеен  пробив на разумот (што можеби во случајов би го претставувало и најголемото чудо). Некогаш човек едноставно се чувствува толку беспомошен да напраив што било во реалноста (посебно кога реалноста е толку апсурдно нерационална, до солзи, бесрамно), што фантазијата странува единствена основа на надежта. И на преживувањето.

Ако ме прашате мене, јас би била задоволна и со 10% од горното. Сосема. И свесна сум колку е тоа нереално.

ЗА МОИТЕ ШАРЕНИ КОИ ЈА СМЕНИЈА БОЈАТА

Моето мислење за дискусијата меѓу Здравко и Павле во емисијата 24 Тренд анализа – Дали политиката повторно ги вмеша прстите во судството.

Прво, факт е дека во моментот на власт во Македонија е крупниот капитал. Тој може да се нарекува СДСМ, или да членува во СДСМ, или да поддржува идеи на социјал-демократијата, меѓутоа е крупен капитал.

Второ, факт е дека поставуавњето на Анѓушев за вицепремиер за економски прашања е спротивно на принципите на ИЛО (меѓународната организација на трудот) според кои се водат трипартидни разговори: држава-работодавачи-работници (што во случајов е нарушено заради тоа што државата и работодавачите стануваат една страна наспроти рабботниците).

Факт е дека мерките кои до сега се спроведени немаат значајно влијание врз подобрувањето на животот на поголем број граѓани, воспоставување на правото како заштитник на обичниот граѓанин и структуирање на државата во машинерија која бара прагматични начини за да му го направи поудобен животот на обичниот граѓанин. Под обичен граѓанин не ги подразбирам високите функционери во власта, членовите на платени одбори и комисии, претставниците на крупниот капитал, градоначалниците и/или блискиите на власта кои влечат бенефиции и привилегии од самотот тоа што се блиски до власта.

Факт е дека шарената револуција и илјадниците граѓани кои со години демонстрираа против режимот на Груевски, а не СДСМ, го срушија овој режим. Кога си извојувал победа очекуваш и работите за кои си се борел да бидат ставени на ниво на приоритети од страна на оние кои си ги довел на власт. Не нивни приоритети, не нивни замисли за тоа што е приоритет, туку она заради што и биле доведени на власт.

Во досегашната работа на Собранието не ги видовме претставниците на шарената револуција.

Зошто го велам ова:

Прво, не видовме во ниту еден момент отворено (на говорница) да искажат спротивно мислење од она на СДСМ, да бараат нешто специфично и да застапуваат ставови кои не се дел од партискиот став. Не зад кулисите, не во преговорите зад затворени врати, туку пред камерите и пред граѓаните.

Второ, не видовме да стават на дневен ред иницијатива, закон, промена која е само нивна, потекнува од нив и не е дел од програмата на СДСМ.

Трето,  не видовме да воспостават посебни канали на комуникација, начини на среќавање, прибирање мислења од оние со кои до вчера се влечеа по улиците. Не видовме тие да станат лоби група преку која шарените ќе може да делуваат. Напротив, одеднаш станаа горливи бранители на секоја одлука на владејачката партија и напатени души кои треба нешто многу да ги жалиме.

Четврто, не видовме во ниту еден момент отворено да нападнат некоја од политиките, мерките, одлуките, именувањата на владејачката партија. Да ги кажат принципите. Па ако треба да кажат јасно и гласно дека гласаат спротивно на своите принципи во име на ова, ова и ова.

И Павле, да ти како претставник на шарената револуција мораше да станеш и да кажеш јасно и гласно: Мислам дека треба да запрат процесите кои се водат против сите припадници на шарената револуција и да престане политичкиот прогон. Тоа не е мешање во судството, туку поддршка на реформата во правосудниот систем. Јас дете доаѓав од село пред полициска станица за да барам твое ослободување. Е тоа е мешање во правосудниот систем.

И Павле, многу е лошо бизнисмен да ја води економијата исто како што е лошо полицаец да биде министер за внатрешни или војник да биде министер за одбрана. Заради едностраноста на гледањето, заради конфликтот на интереси и заради нерамноправноста на сите други во процесите на договарање.

И, не е точно драги мој дека акцизите ги погодуваат повеќе богатите отколку сиромашните. Подигањето на цената на горивата за некој кој троши 300 литри месечно е минорна неудобност, а за оној кој троши четири литри месечно е егзистенцијално прашање.

И не, во нашиот правен систем не е забранета аналогијата. Впрочем воедначувањето на правото и барањето за слични дела да се изрекуваат слични пресуди е токму тоа.

И да, во политиката се преговара, ама преговорите значат видливи отстапки на двете страни. А јас ете тоа не го гледам.

И, да Македонија е капиталистичка држава, меѓутоа, тоа не е експлицитно кажано во Уставот на државата. Во членот 1 од Уставот Македонија се дефинира како: “… суверена, самостојна, демократска и социјална држава“.

Етно-национализмот е болест

Кон колумната на мојот драг пријател Беким Кадриу.

Етно – национализмот е тежок болештилак.

Симптомите релативно лесно се препознаваат: во секоја ситуација се брани сопствената етничка заедница, таа за ништо не е крива, таа е напатена и обесправена, “другиот“ цело време ја загрозува, потребно е обединување на сите околу етно-центарот, …

Етно-националистот ја прилагодува историјата и ги прилагодува фактите да му соодветсвува на тезата за тешкиот живот на сопствената етничка заедница која сите ја обесправуваат и го одземаат идентитетот, ја перцепираат како заедница од втор степен.

За етно-националистот постојат заедници наместо индивидуи, и правата се поврзани со заедниците, а не со индивидуите. Според етно-националистот  индивидуите од една заедница мора да ги споделуваат истите чувства и размислувања како и сите останати во заедницата, а во спротивност ќе бидат отфрлени како туѓо тело. За етно – националистот не е етничката заедница составена од индивидуи кои имаат права туку индивидуите припаѓаат на етно-заедницата која има права, а тие можат да ги остварат своите права само ако ги почитуваат правилата на игра воспоставени од етно-заедницата.

Етно-националистот не е во состојба да влезе во чевлите на другиот, да погледне со очите на другиот, да ја разбере перспективата на другиот. Тој е заробен во својот етно-националистички космос во кој се се врти околу една етничка заедница (таа најобесправената, која цело време води праведна борба и која е толку неразбрана).

Прв показател дека одреден човек успеал да се издигне над сопствениот етно-национализам е кога ќе застане во одбрана на правата на припадниците на друга етничка заедница. Јас тоа го направив пред повеќе од 20 години и постојано го правам: Овде сум варварин затоа што никој не ме разбира

Време е и ти да го направиш.

Пс. Етничката припадност за мене е последен бастион на кастинското уредување и последно скалило кое мора да се помине во процесот на разотуѓувањето на човекот како индивидуа која со другите луѓе се поврзува на многу флексибилна основа и во врска со најразлични потреби и интереси од потраен и помалку траен карактер. Ова е тезата која ја развив во мојата докторска дисертација во 1995 година и ја одбранив.

Тоа не значи дека етницитетите треба преку ноќ да исчезнат (исто како што нема да исчезнат преку ноќ ни религиите), меѓутоа, развојот на човештвото оди во оваа насока. На Марс ќе дојдеме како луѓе од планетата Земја, а не како припадници на различни етнички заедници, религии, раси, …

 

 

 

 

ШТО ОЧЕКУВАМ ОД НОВАТА СОЦИЈАЛ-ДЕМОКРАТСКА ВЛАСТ

  1. Силна заштита на правата на работниците
  2. Социјални мерки за подобар живот на најсиромашните граѓани
  3. Намалување на бенефициите на функционерите
  4. Зголемување на обврските на бизнисот (посебно крупниот)
  5. Прогресивен данок, прогресивни давачки, прогресивни цени на услугите
  6. Намалување на бројот на министерства
  7. Зголемување на издвојувањата за здравство и образование
  8. Промоција на граѓанскиот наместо на етнички базираниот модел
  9. Повеќе права за поголем број луѓе
  10. Поголема еднаквост пред законот и поголема еднаквост во шансите

Од оваа владејачка структура не очекувам реваншизам кон политичките опоненти, меѓутоа очекувам санкционирање на прекршувањата на законите направени во претходниот период, одземање на привилегиите стекнати заради припадност на конкретна политичка опција, испитување на професионалноста и соодветноста на кадрите и секако, очекувам барем хоризонтално поместување на сите оние за кои постои сомневање дека го прекршиле законот (со делување или неделување), а со цел избегнување на можноста за прикривање на податоци и натамошно користење на позицијата за вршење притисок или оневозможување на постапките кои се во тек.

Ова се моите мерила на успешноста на актуелната власт.

НЕ ГОСПОДИНЕ ВАЈГЛ

Не ни помагате господине Вајгл да ја изградиме демократската држава која се потпира на правото.

Демократската држава која се потпира на правото не се гради со тоа што ќе ги шетате нашите избраници по белиот свет да преговараат и да се договараат надвор од очите на оние кои ги избрале.

Ние граѓаните ја доведовме оваа политичка гарнитура на власт за да нема тајни преговори, за да може граѓаните да го имаат првиот и последниот збор во секоја одлука, за транспарентноста да стане незаобиколлив сегмент на секој процес на одлучување, за да почнат да функционираат институциите и да се спроведуваат процедурите и пред се, за да се раскрсти со начинот на владеење на узурпаторите на власта кои не окупираа последните години.

Со Вашиот предлог се обесмислува работата на сите формирани комисии, се негира работата на сите домашни експерти, но пред се омаловажуваат граѓаните кои повторно треба да се претворат во пасивна маса која стои настрана и чека да види што решил некој зад затворени врати.

Не господине Вајгл, јас лично не прифаќам да се преговара надвор од институциите и надвор од со закон предвидените процедури затоа што така не се гради демократска држава во која владее правото, туку нов вид диктатура која ни кажува дека сите се исти.

Вашиот предлог господине Вајгл го сметам како обид да се негира и самата можност за вистинска промена и повик да се легитимизира неправото на чии крилја се уште летаат претставниците на криминалната банда која ја симнавме од власт.

Бандата треба да заврши во затвор, а не да се обидуваме со неа да другаруваме и да создаваме услови во кои криминалот се исплати.

Сега не е време за намалување на разликите и договарање туку обратно, потенцирање на разликите како прв чекор кон декриминализација на Собранието кое е впрочем и срцето на секоја демократска држава.