НЕЗНАЕЊЕ, ГЛУПОСТ ИЛИ НЕШТО ТРЕТО? ИЛИ, РЕТРОКОМУНИЗМОТ НА ДЕЛО

Правната држава е демократска творба која се базира на системот на поделба на власта (законодавна и извршна), на независното судство, правнта сигурност и владеењето на законот.

Она што се случува во Република Македонија во последните десетина години е учебнички пример на рушење на правната држава и воспоставување на систем на неконтролирано владеење на политичките моќници.

Во моментот во Репубика Македонија не постои поделба на власта на законодавна и извршна, односно, целокупната власт е концентрирана во рацете на премиерот. Не постои независно судство, односно, судството е политички детерминирано. Не владеат законите, бидејки предност има политичката воља.

Правната сигурност се потпира на извесноста дека законите што се донесуваат ќе истраат не само во еден момент туку и во времето, дека нивниот ратио легис не е само во потребите на еден ден, туку во потрајни барања на иднината.

Ова значи дека не смеат да се носат закони кои се важни за решавање на моментален, акутен проблем и дека законите се носат да траат подолг врменски период, односно, се пишуваат на таков начин на кој се предвидуваат голем број идни ситуации кои треба да се подведат под нив.

Од овде, правната сигурност може да биде дефинирана како: состојба на општествената заедница во којашто правото е однапред точно познато, зацртано е во соодветната законска регулатива, соодветно се применува и обезбедена е негова заштита од државата и во однос на државата.

Во 2002 година Република аАкедонија ја изработи својата програма за хармонизација на законодавството со ЕУ регулативата. Тоа подразбира промени на законите кои ќе значат примена на ЕУ стандардите на начин кој најмногу соодветствува на потребите на Република Македонија, а во исто време, правниот систем ќе го направи комплементарен со правните системи на ЕУ државите и со ЕУ правото.

Како се изведува тоа?

Се анализира ЕУ регулативата, се анализира конкретниот закон и се внесуваат промени.

Ако е тоа така, тогаш, како може да се објасни ситуација во која од 2002 година до денес, секој од законите кои наводно се хармонизираат со ЕУ правото претрпува повеќекратни промени?

На пример: во 2002 година е утврдено дека треба да се хармонизира Законот за пензиско и инвалидско осигурување (http://www.sobranie.mk/WBStorage/Files/Nacionalna_programa_za_priblizuvanje_na_zakonodavstvoto_2002(1)%2001.07.02.PDF). Во периодот 2003-2010 се направени точно 11 промени. Што значи тоа? Дека кога почнале да менуваат не знаеле точно што треба да менуваат тие што менувале? Или, пак, измислувале теории за млака вода, па морале после одново и одново да прилагодуваат? Или пак сакале да забушат и да не ги имплементираат директивите? Или пак…?

На пример: зацртано е дека во 2003 година треба да се донесе нов Закон за работни односи. Донесен е во 2005 година и од тогаш 17 пати е променет, дополнет или поправен заради неуставност.

Или, Законот за јавните патишта, кој требало да биде донесен во 2004 година, донесен е во 2008 и набрзина два пати сменет во 2009 година?

Или, Законот за спречување на корупција. Донесен во 2002 и пет пати променет, дополнет или усогласен со Уставот.

Можни објаснувања:

1. Станува збор за незнаење од огромни размери и такво ниво на некомпетентност на одговрните, кое едноставно доведува до продукција на несоодветна и неупотреблива легислатива

2. Станува збор за намерна хиперпродукција на закони со која се создава магла во која е прогласен лов во матно, односно, се сосздава соодветна средина за сите помали и поголеми хоштаплери

Резултат:

Република Македонија се врти во круг и почнува одново и одново од иста точка. Или, наместо веќе да го градиме покривот на куќата ние по стоти пат почнуваме одново да копаме темели. А законите се множат, и натрупуваат, и веќе никој не зне што важи, а што не, на кој член треба да се повикаме, а на кој не. И, Европа е се подалеку и подалеку.

Уставниот суд – гробар на македонскиот унитаризам

Одлуката на Уставниот ни суд (У.бр.284/2009 и У.бр.70/2010 од 14.07.2010 г.) за укинување на т. 2 од Решението на Министерот за образование околу изучувањето на македонскиот јазик во основните училишта ни (објавена во Сл.в. 98/2010) не е грешка, не е катастрофа туку е – КАТАКЛИЗМА.

Уште пред да одам на одмор ме удри јанза. По еден предмет пред Уставниот ни суд што го поведов иако знам дека добиваат алергиски напади кога се работи за индивидуални случаи (господата се бават со високи прашања на генералните прописи), побарав толкување од нив на еден конкретен член од сопствениот им Деловник – акт што го носи самиот Уставниот и никој друг. Елем, ми дојде одговор дека тие такви работи не прават!??? Безмалку како да сум побарал нешто безобразно од нив.

Се понадевав дека се работи за некој вид несмасност – не знаеле што да одговорат па – „набрале зелена“, но и се уплашив – доколку се подготвени да одбијат да го толкуваат сопствениот Деловник, до каде се подготвени да одат. Не ни помислив дека би си дозволиле да чепнат во унитаризмот на Македонија, она формално и тесно конче на кое се крепи целокупниот ни политички систем. Се враќам од одмор и – токму тоа го направиле. Од незнаење или од осветољубивост или од вешта манипулација – не знам. Но она што е за мене повеќе од сигурно е дека ја загрозиле не само иднината на нашите деца туку и нашата иднина, одн. дека многу бргу ќе ги видиме последиците на оваа катаклизма.

Најневеројатното е дека корифеите на правното толкување имале дрскост да ја напишат својата ’одмазда’ најотворено – се работи за вкупно два члена од еден те ист закон. Нема ништо сложено и нема ништо нејасно или „небулозно“ како што ќе напише самиот Уставен суд во една од одлуките објавени во истиот Службен весник. Првата одредба е ставот 3 од членот 9 (за да три пасуси подолу откријат дека се работи ставот 3 од членот 4 – веројатно техничка грешка, но сепак недопустлива во овој контекст), а која одредба е императивна: сите ученици задолжително го изучуваат македонскиот јазик и неговото кирилско писмо. И точка. Крај. Нема што да се дискутира или да се измислуваат теории за млака вода. Тие се веќе измислени.

Другата одредба е оперативна: дури во чл. 42 законодавецот ни помага да не се збуниме и ги применува прифатените педагошки теории – помалку возрасното дете многу полесно ја прифаќа наставната материја од одделенскиот наставник отколку од наставник за посебен предмет. Но, не можеме (барем не во моментов) да бараме сите одделенски наставници да знаат англиски – па затоа тоа мора да се издвои (ептен паметниот законодавец ќе оставел и тука избор, но очигледно претежнале категориите директива, унификација или страв од имплементацијата). Но, веќе во четврто одделение сакаме да го издигнеме изучувањето на македонскиот јазик и одиме со наставници што се специјализирани за настава (само) по македонски јазик.

Оваа логика ја потврдува и членот 80 од истиот закон со кој што се регулира засновањето на работен однос. Имено, според овој член: “(1) За наставник, стручен соработник и воспитувач може да се вработи лице коешто го познава македонскиот јазик и неговото кирилско писмо (2) Лицата од ставот (1) на овој член во училиштата и паралелките во кои наставата се изведува на јазик и писмо различни од македонскиот јазик и неговото кирилско писмо, освен наставниците за предметот македонски јазик, треба да го познаваат и јазикот и писмото на кој се изведува наставата.

Независно што и како била интенцијата на законодавецот – крајниот резултат е тоа: од прво до трето таа настава ја изведува одделенскиот наставник, а од четврто – специјализиран наставник. И не треба којзнае каква филозофија да се дојде до овој заклучок – само коректно да се применат методите на толкување што во (рудиментарна) форма се изучуваат и на Правниот факултет – Скопје од каде изникнуваат најголемиот дел од актуелните ни уставни судии. Толкување според карактерот на нормата: императивна против оперативна. Толкување според местоположбата: генерална (на почеток) наспроти разработка (во средина, па дури и кон крај, ама не завршна или преодна одредба). Граматичко толкување: категоричен јазик версус описна формулација. Сите овие толкувања одат во прилог на тоа дека без разлика на што и да е – сите дечиња мора да го изучуваат македонскиот јазик. Затоа, и заради ништо друго нивната одлука е – КАТАКЛИЗМА.

Корифеите на нашето правно толкување не успеале да се прашат себе си дури ни следново: ако е точно нивното „толкување“ дека наставата по македонски јази „започнува“ (термин што во посочените две одредби ама баш никаде не фигурира) за „тие дечиња“ во четврто одделение дали тоа значи дека за другиве дечиња ВООПШТО НЕ ЗАПОЧНУВА. Имено, во одредбата од чл. 42 никаде не се спомнува настава по македонски јазик за учениците што не се припадници на заедниците. Значи, тие, според Уставниот ни суд – воопшто не треба да учат македонски јазик!!!!!!

Истите тие корифеи не се запрашале што ќе правиме со природните науки и техничкото образование. Имено, ако е точно нивното толкување – тогаш ќе треба до четврто одделение да се исфрли се’ што е од природните и техничките науки. Според одредбата од чл. 42 наставата по овие предмети „ЗАПОЧНУВА“ од петто одделение. Се прашувам што останува, одн. што треба да учат основците ни до петто одделение? Ликовно и физичко, а бога ми и музичко…

Посебна приказна е Министерот за образование и наука. Тој, пак, нашол баш за ова прашање да не прати одговор по наводите на иницијативата за преиспитување на неговото Решение. Токму во овој случај нашол да тера инает со институцијата толку критикувана од актуелната ни власт? Зар не можел да најде некој друг случај или и покрај тоа што самиот го отвори ова прашање успеал да не сфати дека со ова се тестира македонската државност? Или, можеби дури и намерно го отворил сево ова, намерно не одговорил на барањето од Уставниот суд за да може Уставниот суд да ја направи оваа КАТАКЛИЗМА? И, сега, да не мора да му објаснува на својот колега од Владата, вицепремиерот Адеми, дека не зборувајќи македонски вицепремиерот го крши Уставот на Република Македонија. Барајќи, пак, македонските Македонци да зборуваат албански јазик, вицепремиерот отворено декларира ФЕДЕРАЛИЗАМ, а за што не само не е казнет или барем укорен туку продолжува дури и пред странските фактори да говори на албански јазик. Да, сега министерот Тодоров може да си молчи пред вицепремиерот Адеми јербо вториов има одлука на Уставниот ни суд зад себе.

Со тоа не се докажува ништо друго освен дека од кецароши и бубалици не биѓаваат експерти. Еден умен професор (еден од ретките на Правниот ни факултет) умееше да користи едно чудо римски поговорки и, нека му е лесна земјата, упорно да проповеда дека умереноста е највисок добродетел. И едните и другите се тнр. екстремни вредности. Но, во даденава ситуација, се последната линија на одбрана од напливот на удари по столбовите на правната држава. Е, тоа се вика Сцила и Харибда (оние првине би спомнале змија и магаре во ваква ситуација – Ти се молам). На пример, околу споменичиштава – откако прво не им тргна, после им притекна на ова корифеите ни и малку од малку ја забавија работата (иако требаше и мораа да ја запрат во корен). Што да се прави (освен…)?

Имам соломонско и великодушно решение: корифеите ни да го направат токму тоа што го нејќат – да седнат, да го истолкуваат својот сопствен Деловник и да најдат решение за она што оплескале, илити за КАТАКЛИЗМАТА. И тоа супер итно. Во спротивно – да си дадат колективнаја оставка. Двеве ’лубеници’ под една мишка не одат. Во спротивно, топло се надевам дека полека луѓево ќе почнат да се враќаат од одмор и да се збираат. Јербо ако сега некој одмолчи – нека го избрише зборот „патриот“ од својот речник. Впрочем, и без да го направи тоа, тој збор не како кафанска декларација или малициозна деградација, туку во својата вистинска смисла во неговиот вокабулар и не постои.

Претстои донесување на уште еден закон за македонскиот јазик. Почнуваат морници да ме лазат…

Маниту Велики

МИНИСТЕРОТ ЗА ОБРАЗОВАНИЕ ТРЕБА ДА ДАДЕ ОСТАВКА ИЛИ ДА БИДЕ РАЗРЕШЕН

Функцијата министер подразбира права и обврски. Основна обврска на министерот (според член 13 од Законот за Влада) е “самостојно раководи со министерството за кое е избран, го следи и е одговорен за спроведувањето на законите и другите прописи.

Ова е прецизирано во одделните закони, меѓу кои е и Законот за основно образование. Во овој закон (а во врска со издавањето на учебници) се вели дека:

1. министерот ја утврдува програмата за издавање учебници и врз основа на ова министерството распушува конкурс (член 108) – ТОА ЗНАЧИ ДЕКА САМО МИНИСТЕРОТ ИМА ПРАВО ДА УСВОИ ПРОГРАМА И ДА ДАДЕ ЗЕЛЕНО СВТЛО ЗА ОБЈАВУВАЊЕ КОНКУРС. И ТОА ЗНАЧИ ДЕКА СЕКОЈА ГРЕШКА ВО ОВОЈ ПРОЦЕС Е ГРЕШКА ЗА КОЈА МЕЃУ ДРУГИТЕ (И НАЈМНОГУ) ОДГОВАРА МИНИСТЕРОТ.

2. Министерот формира рецензентска комисија за стручно вреднување на учебникот и утврдува методологија за оценка на учебникот која што треба да ја следат рецензентите (член 111) – ТОА ЗНАЧИ ДЕКА САМО МИНИСТЕРОТ ИМА ПРАВО ДА ИЗБЕРЕ КОЈ ЌЕ БИДЕ РЕЦЕНЗЕНТ И САМО МИНИСТЕРОТ ИМА ПРАВО ДА ОДРЕДИ ПО КОИ ПРИНЦИПИ ЌЕ РАБОТИ РЕЦЕНЗЕНТОТ. И ТОА ЗНАЧИ ДЕКА МИНИСТЕРОТ Е ДИРЕКТНО ОДГОВОРЕН ЗА ТОЈ ШТО ГО ИЗБРАЛ (ТОЈ СИ РЕШИЛ НИКОЈ НЕ МУ СТАВИЛ НОЖ ПОД ГРЛО) И ЗА НАЧИНОТ НА КОЈ ИЗБРАНИОТ ЈА ЗАВРШИЛ РАБОТАТА (ТОЈ ГИ ИЗРАБОТИЛ КРИТЕРИУМИТЕ).

3. Бирото за развој на образованието е првиот филтер низ кој поминува учебникот (член 112) – БИРОТО Е ПОД ДИРЕКТНА УПРАВА НА МИНИСТЕРОТ И ТОА ЗНАЧИ ДЕКА ОДГОВОРЕН ЗА РАБОТАТА НА БИРОТО Е МИНИСТЕРОТ.

4. Министерот добива извештај за учебникот, а министерот донесува решение за одобрување на учебникот (член 112) – ТОА ЗНАЧИ ДЕКА ЕДИНСТВЕН КОЈ ИМА ПРАВО ДА ДАДЕ ЗЕЛЕНО СВТЛО НА УЧЕБНИКОТ Е МИНИСТЕРОТ. ОВА НЕПРИКОСНОВЕНО ПРАВО ЗНАЧИ ДЕКА МОЖЕ ДА ЗАПРЕ ПЕЧАТЕЊЕ НА БИЛО КОЈ УЧЕБНИК ДОКОЛКУ МИСЛИ ДЕКА НЕ ГИ ИСПОЛНУВА СТАНДАРДИТЕ. И ТОА ЗНАЧИ ДЕКА ВО ЛАНЕЦОТ НА ОДГОВОРНОСТ ЗА СОДРЖИНАТА НА УЧЕБНИКОТ МИНИСТЕРОТ ГО ДРЖИ НАЈВИСОКОТ МЕСТО.

5. Против решението на министерот за објавување на учебникот може да се поднесе жалба до второстепената комисија на Владата (член 112)- ТОА ЗНАЧИ ДЕКА НЕ МОЖЕ ДА ПОДНЕСЕМЕ ЖАЛБА И ДА БАРАМЕ ОДГОВОРНОСТ ОД НИКОЈ ДРУГ ОСВЕН ОД МИНИСТЕРОТ. И ТОА ЗНАЧИ ДЕКА ТОЈ Е ТОЈ ШТО ТРЕБА ДА БИДЕ КАЗНЕТ ЗА НЕСООДВЕТНОТО ОБАВУВАЊЕ НА СВОЈАТА ДОЛЖНОСТ.

ЗАКЛУЧОК:

ДОКОЛКУ МИНИСТЕРОТ БИРА КОЈ ЌЕ ГО ПИШУВА УЧЕБНИКОТ, КОЈ ЌЕ ГО РЕЦЕНЗИРА, КАКО ЌЕ ГО РЕЦЕНЗИРА И КОЈ И КАКО ЌЕ ГО КОНТРОЛИРА, ТОГАШ, МИНИСТЕРОТ Е ТОЈ ЕДИНСТВЕНИОТ КОЈ ОДГОВАРА ЗА КВАЛИТЕТОТ НА УЧЕБНИКОТ.

И ТОА ЗНАЧИ ДЕКА ДОКОЛКУ МИНИСТЕРОТ ЗА ОБРАЗОВАНИЕ НЕМА ЕЛЕМЕНТАРНО ЗНАЕЊЕ ЗА ПРАВОТО И ЕЛЕМЕНТАРНИ МОРАЛНИ ВРЕДНОСТИ ЗА ДА ДАДЕ НЕОТПОВИКЛИВА ОСТАВКА ВО СИТУАЦИЈА КАКВА ШТО Е СИТУАЦИЈАТА СО УЧЕБНИКОТ ЗА V ОДДЕЛЕНИЕ, ТОГАШ ПРЕМИЕРОТ МОРА ВО НАЈКРАТОК МОЖЕН РОК ДА ГО РАЗРЕШИ ОД ФУНКЦИЈАТА И ДА МУ ЈА ЗАПЕЧАТИ ПОЛИТИЧКАТА КАРИЕРА.

ЗА ХАШКИТЕ СЛУЧАИ

Постојат многу политички објаснувања за случаите кои биле предадени на Хашкиот трибунал а сега се отстапени од негова страна на Република Македонија, меѓутоа, лично мислам дека за нив може да се разговара и да се анализираат, а не да се користат како правен основ за непостапување во врска со овие случаи.
Од правен аспект треба да се примени член 8 од  ЗАКОН ЗА СОРАБОТКА МЕЃУ РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА И МЕЃУНАРОДНИОТ КРИВИЧЕН СУД ЗА ГОНЕЊЕ ЛИЦА ОДГОВОРНИ ЗА СЕРИОЗНИ ПОВРЕДИ НА МЕЃУНАРОДНОТО ХУМАНИТАРНО ПРАВО ИЗВРШЕНИ НА ТЕРИТОРИЈАТА НА ПОРАНЕШНА ЈУГОСЛАВИЈА ( Сл.Весник на Р.Македонија бр.73 од 13.06.2007 година):

Член 8

(1) Постапката пред Хашкиот трибунал против лице за кривично дело определено со Статутот на Хашкиот трибунал, секогаш има предност пред постапката против истото лице и за истото дело поведена пред надлежниот јавен обвинител или надлежниот суд на Република Македонија.
(2) Ако Хашкиот трибунал побара од надлежниот јавен обвинител или надлежниот суд предметот да биде предаден во негова надлежност, барањето веднаш се одобрува.
(3) Ако Хашкиот трибунал не донесе конечна одлука или не ја запре постапката покрената пред него и одлучи предметот да го отстапи на решавање на надлежниот јавен обвинител или надлежниот суд на Република Македонија, истите се должни да го прифатат и веднаш да ја продолжат постапката.

Постапката е дадена во член 25, 26, 27 и 28:

Член 25
(1) Кога Обвинителот на Хашкиот трибунал или Хашкиот трибунал ќе одлучи да го врати предметот на натамошно постапување на надлежните државни органи на Република Македонија, согласно со членот 16 од овој закон истиот се враќа:
1) на оној државен орган од кој бил преземен, ако Хашкиот трибунал понатаму не презел никакви дејствија во врска со тој предмет или 2) на органот надлежен за постапување во онаа фаза на постапката, во која е прекината или запрена постапката пред Хашкиот трибунал.
(2) Ако пред Хашкиот трибунал е завршена истрагата, предметот се доставува до Јавниот обвинител на Република Македонија кој во рок не подолг од 30 дена, може да одлучи да подигне обвинение или да бара од надлежниот суд преземање на дополнителни истражни дејствија.
(3) Ако пред Хашкиот трибунал е подигнато обвинение, но не е закажан главен претрес, предметот се доставува до Јавниот обвинител на Република Македонија, кој во рок од 30 дена од денот на приемот на
предметот може да одлучи да го дополни или измени обвинението, или да го прифати и поднесе истото обвинение пред надлежниот суд.
(4) Предметот за кој пред Хашкиот трибунал бил отворен главен претрес се доставува до надлежниот суд, пред кој претседателот на судскиот совет закажува главен претрес во рок не подолг од 60 дена од денот на приемот во судот.
(5) Во случајот од ставот (4) на овој член Јавниот обвинител на Република Македонија не може да го менува обвинителниот акт.
Член 26
(1) Во случаите од членот 25 ставови (2) и (3) на овој закон, за постапување по предметите отстапени од Хашкиот трибунал надлежно е Одделението за гонење на сторители на кривични дела од областа на
организираниот криминал и корупцијата во рамките на Јавното обвинителство на Република Македонија.
(2) За постапување по предметите за меѓународни злосторства предвидени со Статутот на Хашкиот трибунал надлежен е Основниот суд Скопје I – Скопје.
(3) За постапување по предметите, судот од ставот (2) на овој член, обезбедува посебна просторија за непречено водење на постапките (со опрема за видеоконференција, видеонадзор и систем за противпожарна заштита).
(4) Претставниците на Мисијата на ОБСЕ во Скопје, можат да го надгледуваат водењето на сите постапки поврзани со предметите отстапени од Хашкиот трибунал.
(5) Надлежните органи кои ќе постапуваат по предметите отстапени од Хашкиот трибунал треба да соработуваат со Мисијата на ОБСЕ во Скопје. Оваа соработка вклучува доставување на одговори на барањата за информации, обезбедување непречен пристап до сите лица притворени во текот на постапката, пристап до истражните списи и списите на предметите, обезбедување присуство во текот на преземањето на предистражните и истражните дејствија и претреси, како и обезбедување присуство на сите судски претреси.
Член 27
(1) Со одлуката за отстапување на предметот, Обвинителот на Хашкиот трибунал или Хашкиот трибунал ги доставува и сите докази, записници за изведени процесни дејствија и други списи важни за натамошното водење на постапката.
(2) Доказите прибавени од страна на Хашкиот трибунал се користат во постапката пред надлежниот суд во Република Македонија, освен ако тоа не е во спротивност со одредбите на Законот за кривичната постапка.
(3) Исказите на сведоците и вештаците дадени во постапката пред Хашкиот трибунал се користат како доказ во постапката пред надлежните судови во Република Македонија, ако нивното непосредно сослушување не е можно или би водело кон одолжување на кривичната постапка.
(4) На сведоците кои ќе се појават пред Хашкиот трибунал им се обезбедува ефикасна заштита согласно со Законот за кривичната постапка и Законот за заштита на сведоци.
(5) Документациј ата и вештачењата прибавени, односно извршени од Хашкиот трибунал имаат значење на докази прибавени од страна на надлежните државни органи на Република Македонија или установи за вештачење или поединци вештаци.
(6) Судот може да ги користи како доказ и фактите утврдени со правосилна одлука донесена во друга постапка пред Хашкиот трибунал.
Член 28
(1) Правосилната одлука по предметот отстапен од Хашкиот трибунал судот што ја донел ја доставува до Хашкиот трибунал најдоцна во рок од еден месец од денот на нејзиното донесување.
(2) Врховниот суд на Република Македонија до Хашкиот трибунал ја доставува секоја одлука со која правосилната одлука се менува во корист на осудениот.
(3) Министерот за правда е должен најдоцна во рок од 30 дена од денот на нивното донесување да го извести Хашкиот трибунал за секој акт на амнестија или помилување на осудениот.
Секое непостапување во согласност со оваа регулатива е противзаконско и покажува дека политиката во Република Македонија е над законите (што не е никаква новост ама е добро да се одбележи во секој поединечен случај).

СУДСТВОТО – ДИРЕКТЕН УЧЕСНИК ВО ПРЕКРШУВАЊЕТО НА ЧОВЕКОВИТЕ ПРАВА

Случајот на “млекарот“ од Битола недвосмислено покажа дека целото наше судство со сите судии станало соучесник на власта во кршењето на основните човекови права и слободи.

Во ситуација кога еден судија не го применува законот, кога ниту еден друг судија не регаира на тоа, кога Републичкиот судски совет молчи, не може да стане збор за ништо друго освен за целосно ставање на судството во функција на власта која што ги крши човековите права и слободи.

Во овој пост, нема да ја анализирам постапката на полицијата поврзана со обезбедувањето на докази, нема да зборувам за селективниот пристап, ниту за процедуралните грешки во изведувањето на полициската акција кои може да предизвикаат многу и различни сомневања во врска со наводните докази.

Нема да зборувам ниту за тоа кои тоа факти, показатели, докази го навеле судијата воопшто да се посомнева дека станува збор за постоење на кривично дело производство и пуштање во промет на наркотични дроги.

Во случајов ќе се задржам само на одредбите од Законот за кривична постапка:

Член 185

(1) Мерките што можат да се преземат спрема обвинетиот за обезбедување за негово присуство и за успешно водење на кривичната постапка се покана, приведување, ветување на обвинетиот дека нема да го напушти престојувалиштето односно живеалиштето и други превентивни мерки со кои се обезбедува присуство на обвинетиот, гаранција, куќен притвор и притвор.

(2) При одлучувањето која од наведените мерки ќе ја примени, надлежниот орган ќе се придржува кон условите определени за примена на одделни мерки, водејќи сметка да не се применува потешка мерка ако може истата цел да се постигне со поблага мерка. Судот може спрема обвинетиот истовремено да определи повеќе мерки од ставот (1) на овој член, освен кога ќе ја определи мерката притвор.

(3) Овие мерки ќе се укинат и по службена должност кога ќе престанат причините што ги предизвикале односно ќе се заменат со друга поблага мерка кога ќе настапат услови за тоа.

ПРАШАЊЕ: ВРЗ ОСНОВА НА ШТО СУДИЈАТА РЕШИЛ ДЕКА НЕ МОЖЕ ДА СЕ ПОСТИГНЕ ЦЕЛТА СО ПРИМЕНА НА ДРУГА МЕРКА ОСВЕН НА НАЈДРАСТИЧНАТА – ПРИТВОР?

Член 187

(1) Наредба да се приведе обвинетиот може да издаде судот ако постојат причини за притвор од членот 199 на овој закон, ако е веќе донесено решение за притвор или ако уредно повикан обвинетиот не дојде, а својот изостанок не го оправда или ако не можело да се изврши уредно доставување на поканата, а од околностите очигледно произлегува дека обвинетиот го одбегнува приемот на поканата.

(2) Наредбата за приведување ја извршува Министерството за внатрешни работи.

(3) Наредбата за приведување се издава писмено. Наредбата треба да содржи: име и презиме на обвинетиот што треба да се доведе, назив на кривичното дело што му се става на товар со наведување на одредбата од Кривичниот законик, причина поради која се наредува приведувањето, службен печат и потпис од судијата што го наредува приведувањето.

(4) Лицето на кое му е доверено извршувањето на наредбата му ја предава наредбата на обвинетиот и го повикува да појде со него. Ако обвинетиот го одбие тоа, ќе го приведе присилно.

ПРАШАЊЕ: КОЈА ПРИЧИНА ЗА ПРИТВОР ЈА УТВРДИЛ СУДИЈАТА? ДАЛИ ПОСТОЕЛА НАРЕДБА ЗА ПРИВЕДУВАЊЕ СО СИТЕ ЕЛЕМЕНТИ И ДАЛИ ТАА МУ БИЛА ВРАЧЕНА НА ИЛИЕВСКИ? ДАЛИ ПОЛИЦИЈАТА ГО ПОВИКАЛА ИЛИЕВСКИ ДА ПОЈДЕ СО НИВ, ПА МУ СТАВИЛА ЛИСИЦИ И ПРИСИЛНО ГО ПРИВЕЛА ЗАТОА ШТО ТОЈ СЕ СПРОТИСТАВИЛ?

Член 198

(1) Притвор може да се определи само под условите предвидени во овој закон.

(2) Траењето на притворот мора да биде сведено на најкратко нужно време. Должност е на сите органи што учествуваат во кривичната постапка и на органите што им укажуваат правна помош да постапуваат со особена итност ако обвинетиот се наоѓа во притвор.

ПРАШАЊЕ: КАКО ТОА СЕ СЛУЧУВА И ВО ОВОЈ КАКО И ВО СИТЕ ОСТАНАТИ СЛУЧАИ НА ПРИТВОР НАЈКРАТКИОТ МОЖЕН РОК НА ПРИТВОР ДА ИЗНЕСУВА 30 ДЕНА?

Член 199

(1) Ако постои основано сомневање дека определено лице сторило кривично дело, притвор против тоа лице може да се определи ако:

1) се крие, ако не може да се утврди неговиот идентитет или ако постојат други околности што укажуваат на опасност од бегство; 2) постои основан страв дека ќе ги уништи трагите на кривичното дело или ако особени околности укажуваат дека ќе ја попречува истрагата со влијание врз сведоците, соучесниците или прикривачите и 3) особени околности го оправдуваат стравот дека ќе го повтори кривичното дело, или ќе го доврши обиденото кривично дело или дека ќе стори кривично дело со кое се заканува.

(2) Притвор задолжително се определува кога постои основано сомнение дека лицето сторило кривично дело за кое може да се изрече казна доживотен затвор.

ПРАШАЊЕ: КОЈА ОД ГОРНИТЕ ПРИЧИНИ ЈА ИМАЛ СУДИЈАТА ДА УТВРДИ ПРИТВОР- ИЛИЕВСКИ СЕ КРИЕЛ, МОЖЕ ДА ГО ПОВТОРИ ДЕЛОТО (ПОВТОРНО ДА НАСАДИ НА ПРИМЕР КАНАБИС) ИЛИ МОЖЕ ДА ВЛИЈАЕ НА СВЕДОЦИТЕ? ИЛИ МОЖЕБИ СУДИЈАТА МИСЛИ ДЕКА СТАНУВА ЗБОР ЗА КРИВИЧНО ДЕЛО ЗА КОЕ МОЖЕ ДА БИДЕ ИЗРЕЧЕНА КАЗНА ДОЖИВОТЕН ЗАТВОР?

По овие прашања веќе не станува збор за знаење на судијата, за интелегенција на снаоѓање во нова ситуација, за слободно уверување или некоја посебна вештина. Станува збор за едноставна (не)примена на јасните законски норми.

И во целото наше судство не се најде ниту еден судија да реагира на ваквата постапка? И не се најде ниту еден судија да постави прашање за примена на законот? И не се нејде ниту еден судија макар да отвори теориска расправа во врска со праксата која станува секојдневие?

Ако не се нашол ниту еден судија да има поинакво мислење, тогаш со право може да се генерализира дека целокупното судство не само што не е во состојба да ги заштити човековите права туку и самото станало соучесник во кршењето на човековите права.