ПРАТЕНИЦИ – КРАДЦИ

Уште малку за трошоците на пратениците (ова би требало да го прават новинарите, а не јас).

Според ЗАКОНОТ ЗА ПЛАТА И ДРУГИТЕ НАДОМЕСТОЦИ НА ПРАТЕНИЦИТЕ ВО СОБРАНИЕТО НА РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА И ДРУГИТЕ ИЗБРАНИ И ИМЕНУВАНИ ЛИЦА ВО РЕПУБЛИКАТА:

  1. надоместок на трошоците за користење автомобил во лична сопственост за службени цели – до износот што според еден изминат километар не може да биде поголем од 30% од продажната цена на еден литар гориво за возилото кое се користи

ОВА НЕ Е ФОРМУЛА ЗА ПРЕСМЕТУВАЊЕ НА НАДОМЕСТОКОТ КОЈ ТРЕБА ДА БИДЕ ИСПЛАТЕН ЗА ПАТНИ ТРОШОЦИ, ТУКУ МАКСИМУМОТ КОЈ МОЖЕ/СМЕЕ ДА БИДЕ ИСПЛАТЕН.

ФОРМУЛАТА ЗА ИСПЛАТА Е СОДРЖАНА ВО ОПШТИТЕ АКТИ НА СОБРАНИЕТО И ТАА МОРА ДА БИДЕ СОСТАВЕНА ОД МЕРЛИВИ И ФАКТИЧКИ ТРОШОЦИ:

  • КИЛОМЕТРИ
  • ЦЕНА НА ГОРИВОТО КОЕ ГО КОРИСТИ АВТОМОБИЛОТ КОЈ СЕ КОРИСТИ
  • ПРОСЕЧНА ПОТРОШУВАЧКА НА АВТОМОБИЛОТ КОЈ СЕ КОРИСТИ
  • ПРОЦЕНТ НА АМОРТИЗАЦИЈА
  • ПАТАРИНИ

СО ПРЕСМЕТКАТА ТРЕБА ДА СЕ ДОЈДЕ ДО ОДРЕДЕНА СУМА КОЈА МУ СЕ ИСПЛАТУВА НА ПРАТЕНИКОТ ЗА СЕКОЕ ПАТУВАЊЕ. ДОКОЛКУ ТАА СУМА ГО НАДМИНУВА МАКСИМУМОТ ПРЕДВИДЕН ВО ЗАКОНОТ, НА ТОЈ ПРАТЕНИК НЕ МУ СЕ ИСПЛАЌА РАЗЛИКАТА (ЗАРАДИ ТОА Е СТАВЕН МАКСИМУМОТ).

ЕВЕ НА ПРИМЕР, ДОКОЛКУ ЈАС КАКО ПРАТЕНИК БИ ГО КОРИСТЕЛА МОЈОТ ЛИЧЕН АВТОМОБИЛ ЗА ПАТУВАЊЕ ДО ВЕВЧАНИ (ХИПОТЕТИЧКИ):

  • КИЛОМЕТРИ – 368
  • ЦЕНА НА ГОРИВОТО КОЕ ГО КОРИСТИ АВТОМОБИЛОТ КОЈ СЕ КОРИСТИ – 50 ДЕНАРИ
  • ПРОСЕЧНА ПОТРОШУВАЧКА НА АВТОМОБИЛОТ КОЈ СЕ КОРИСТИ – 6 ЛИТРИ НА 100 КИЛОМЕТРИ
  • ПРОЦЕНТ НА АМОРТИЗАЦИЈА – 30% (ОВА КАКО НЕКОЈ МАКСИМУМ)

РЕЗУЛТАТОТ Е ДЕКА ДОКОЛКУ ПАТУВАМ СЕКОЈ ДЕН (22 ДЕНА ВО МЕСЕЦОТ ОД ВЕВЧАНИ ДО СКОПЈЕ И НАЗАД) ЗА ЕДЕН МЕСЕЦ ТРЕБА ДА МИ БИДАТ ИСПЛАТЕНИ 38000 ДЕНАРИ (630 ЕВРА). ВО ОВА СЕ ЗАСМЕТАНИ И ПАТАРИНИТЕ.

ДОКОЛКУ КАКО ПРАТЕНИК КЕШИРАМ 2500 ЕВРА (ХИПОТЕТИЧКИ), СЕ ПОЈАВУВА РАЗЛИКА ОД 1870 ЕВРА (ПОД ПРЕТПОСТАВКА ДЕКА СЕКОЈ РАБОТЕН ДЕН СУМ ПАТУВАЛА ОД ВЕВЧАНИ ДО СКОПЈЕ И НАЗАД).

ИСПЛАТАТА СЕ ВРШИ ВРЗ ОСНОВА НА ПРИЛОЖЕНИ СМЕТКИ ОД БЕНЗИНСКА И ЛИВЧИЊА ОД ПАТАРИНИ ШТО ЗНАЧИ ДЕКА ТОЧНО СЕ ГЛЕДА КОГА ДОАЃАЛ ПРАТЕНИКОТ И КОГА СИ ОДЕЛ ДОМА. ТОА ЗНАЧИ ДЕКА  ДОКОЛКУ НЕКОЈ МИ ИСПЛАТИЛ БИЛО КОЈА СУМА БЕЗ ПРИЛОЖЕНА СМЕТКА И ПАТАРИНИ, И ЈАС КАКО ПРАТЕНИК (ХИПОТЕТИЧКИ) И ТОЈ КОЈ ШТО ИСПЛАТИЛ СМЕ НАПРАВИЛЕ КРИВИЧНО ДЕЛО КРАЖБА. 

  1. надоместок поради одвоен живот од семејството до 30% од просечната нето месечена плата по работник исплатен во Република Македонија во претходните три месеци;

ВТОРО ПРАШАЊЕ КОЕ ТРЕБА ДА СЕ РАСЧИСТИ Е ДАЛИ ЈАС КАКО ПРАТЕНИК СУМ  ЗЕЛА НАДОМЕСТОК ЗА ОДВОЕН ЖИВОТ. ДОКОЛКУ СУМ ГО ЗЕЛА ОВОЈ НАДОМЕСТОК ТОА ЗНАЧИ ДЕКА НЕ СИ ОДАМ ДОМА, И НИКАКО НЕ МОЖЕ ДА ЗЕМАМ ПАТНИ ТРОШОЦИ КАКО СЕКОЈ ДЕН ДА ПАТУВАМ ДО СКОПЈЕ И НАЗАД.

  1. надоместок за селидбени трошоци од местото на живеалиштето до местото во кое се врши функцијата, односно до местото на преселување во рок од една година од денот на престанување на функцијата. Во селидбени трошоци на функционерот се признаваат и трошоците за превоз на функционерот и на членовите на неговото домаќинство. Селидбените трошоци и трошоци за превоз се исплатуваат врз основа на приложени сметки и документација, под услови утврдени со општиот акт на органот од член 3 на овој закон

ТРЕТО ПРАШАЊЕ Е ДАЛИ СУМ ЗЕЛА НАДОМЕСТОК ЗА СЕЛИДБА, ШТО БИ ЗНАЧЕЛО ДЕКА МОЕТО  СЕМЕЈСТВО Е СО МЕНЕ, ПА НЕМА ПОТРЕБА ОД 30% ЗА ОДВОЕН ЖИВОТ И СЕ ПРОБЛЕМАТИЗИРА СЕКОЈДНЕВНОТО ПАТУВАЊЕ ДО ВЕВЧАНИ НА ПРИМЕР.

МНОГУ Е ВАЖНО ВО ПРАТЕНИЧКИТЕ КЛУПИ ДА СЕДАТ ПРАТЕНИЦИ, А НЕ КРАДЦИ. А КОНТРОЛАТА Е ЛЕСНА, САМО АКО НЕКОЈ САКА ДА ЈА НАПРАВИ.

ПОБАРАЈТЕ ГО СВОЈОТ ПРАТЕНИК

Според нашиот Устав и законите, пратеникот не може да биде отповикан од функцијата пратеник. Тоа значи еднаш избран, ќе си седи до крај на својот мандат независно од мислењето на тие кои го избрале и независно од незадоволството на граѓаните.

Меѓутоа, тоа не значи дека пратеникот е амнестиран од одговорност за она што го кажува во Собранието, за начинот на кој учествува во креирањето на политиките на државата и за начинот на кој гласа во конкретна ситуација.

Во текот на целиот мандат пратеникот останува “претставник на граѓаните на Република Македонија“. Не на партијата од која доаѓа, не на избирачите кои го избрале, туку на граѓаните.

“Пратеникот има право и должност да ги информира избирачите за извршување на своите и на обврските на Собранието“.

“Пратеникот е должен да прима мислења и предлози од избирачите и истите да ги има предвид во своето работење и одлучување“.

Бидејки е очигледно дека Владата нема намера да ги слушне граѓаните (Министерството за образование и наука ги затвори вратите за студентите и не ги пушта на јавната расправа за државниот испит), ниту пак да ги земе предвид нивните загрижи (Нема одлагање на плаќањето продонеси за хонорари), мислам дека е време граѓаните да ги побараат своите пратеници.

Граѓаните можат да им пишат на своите пратеници. И да им објаснат што мислат, што предлагаат и во кој случај ќе мислат дека пратеникот ги зел предвид нивните мислења.

Можат да ги повикаат на разговор во градовите и селата од каде што доаѓаат и каде што го добиле својот мандат. Сериозен разговор, на кој граѓаните ќе им објаснат што очекуваат од нив . и како треба да гласаат. Сериозен разговор во кој ќе им се даде на знаење дека тие доаѓаат од таа средина, тука живеат  и тука ќе се вратат по завршување на мандатот. А мандатот трае само четири години (или многу пократко).

Можат да побараат прием кај своите пратеници. Во Собранието. 5, 10, 100, 1000, 10000, граѓани можат да побараат прием кај својот пратеник со цел да му објаснат што мислат за предложените измени на законите, и што очекуваат од него како пратеник.

Затоа што, на крајот на краиштата, Владата не може да направи ништо без пратениците. А тие живеат меѓу нас. И со нас. Во нашиот комшилук.

 

ПРАТЕНИЦИ VERSUS ЕКСПЕРТИ VERSUS ГРАЃАНИ

Во последно време во повеќе различни ситуации беше отворена темата за тоа кој смее да зборува за нешто -а кој не, кој има кредибилитет – а кој не, кој е овластен – а кој не. Во тој контекст беа спомнати пратениците (оние на моменталното мнозинство) во Собранието, експерти (посебно стануваше збор за оние поврзани со архитектурата), и се разбира, граѓаните (од сите фели и со сите бои).

Мислам дека луѓе кои имаат големи празнини во образованието и многу малку искуство (животно, работно и сл.) направија неверојатно голема конфузија на овој план и, како и во многу други случаи, ја превртија целата работа наопаку.

1. За да бидеш пратеник се бараат многу малку услови: 18 години, деловна способност (нема такво ниво на интелектуална попреченост заради која не може сам да решава за себе си), да не се наоѓа на издржување казна затвор за сторено кривично дело и со правосилна судска одлука да не е изречена казна затвор од најмалку шест месеца. За да бидеш пратеник не ти треба ни ден завршено образование (може да бидеш и неписмен),не ти треба ни ден работно искуство (може да бидеш тотален неработник), не ти треба никаво знаење или стручност. За да бидеш избран за пратеник треба за тебе да гласаат одреден број граѓани. Тоа што некој е избран за пратеник не го прави ниту писмен, ниту стручен, ниту паметен. Парламентот е замислен како збир на најразлични луѓе кои би требало да ја одразуваат структурата на најшироката национална заедница. Сите заедно би требало да го даваат просекот на заедницата и да претставуваат тело во кое ќе може да се донесат правила за однесување прифатливи за најголем број од граѓаните.

2. Експертот по својата функција е некој што има одредени знаења, вештини и искуство во конкретна област. Експертите не ги бираат граѓаните и не се станува експерт со тоа што под своето име ќе се напише зборот експерт. Експертите учат, полагаат испити, се докажуваат работно и добиваат одредени звања врз основа на строги и специфични критериуми на сопствената професија. Граѓаните не може да ги бираат експертите затоа што ги немаат посебните знаења за да ја проценат стручноста на одреден експерт. Тоа не значи дека не може да ги проценуваат и да избираат на кој експерт ќе му дадат доверба. Има експерти кои се многу пред своето време и тие вообичаено завршуваат на клада. Има области кои многу мал број на граѓани ги разбираат и на експертите од овие области граѓаните не им обрнуваат никакво внимание.

Пратеникот по својата функција не е експерт. Пратеникот спроведува одредена политика, треба да задоволи потреби и интереси на одреден број граѓани, не му е во интерес да прави нешто што не е разбирливо или прифатливо за тие граѓани, се труди да ги добие наредните избори, да биде симпатичен и прифатен.

Експертот воопшто не треба да биде симпатичен, ниту да задоволи конкретна група граѓани или да се труди да ги здобие нивните гласови. Експертот треба да понуди идеи и решенија за одредени работи, да може да направи  или да изработи нешто, што другите не можат да го направат или изработат.

Пратениците ги консултираат експертите и бираат која експертиза ќе ја прифатат во остварувањето на својата функција обидувајки се да направат баланс меѓу различните потреби и интереси и сопствената потреба повторно да бидат избрани.

Граѓаните имаат право да кажат што сакаат, што им треба, имаат право да поставуваат барања, да контролираат, да критикуваат, да се согласуваат или да се бунат. Граѓаните имаат право да ги слушнат експертите и да проценат дали пратениците како нивни претставници го избрале решението кое на граѓаниоте најмногу им одговара или најмногу им се допаѓа.

Одредени експертски решенија успеваат да го завземат своето место во развојот на цивилизацијата и да бидат прифатени и препознаени како соодветни и добри за голем број граѓани. Врз основа на тие решенија се градат стандарди кои побрзо или побавно пробиваат во сознанието на најголем број граѓани и кои властите ги применуваат дури и тогаш кога во потесната заедница која ја претставуваат се уште не се препознаени од оние што ги бираат. Врз основа на препознавањето и прифаќањето на овие стандарди може да се процени местото на одредена политичка група на склаилата на цивилизацијата.

Тоа значи дека:

  • кредибилитетот на пратениците да зборуваат за нешто произлегува од фактот дека се избрани
  • кредибилитетот на експертите да зборуваат за нешто произлегува од фактот дека тие го имаат знаењето
  • кредибилитетот на граѓаните да зборуваат за нешто произлегува од фактот дека тие се заинтересирана страна и се борат за остварување на сопствените потреби и интереси

Во оваа тријада, граѓаните најмногу бараат, експертите најмногу знаат, а пратениците најмногу можат.

ПРАТЕНИЦИ-ТРОШАЏИИ

Во врска со написот ПРАТЕНИЧКИ НАДОМЕСТ ТАМАМ ЗА НОВО ВОЗИЛО во Дневник од 08.08.2009.

Во голем број држави во Западна Европа (посебно во скандинавските земји), пратениците добиваат надоместок во висина од возна карта за втора класа. Тие и доаѓаат на работа токму со воз и тоа во втора класа.

Ова има повеќекратна улога:

1. Пратениците се мешаат со граѓаните

2. Имаат можност самите да искусат некои проблеми со кои се соочуваат граѓаните

3. Може да се очекува дека многу повеќе ќе се залагаат за решавање на тие проблеми доколку и самите ги искусуваат на својот грб.

Можеби нашите пратеници ќе се ангажираат околу заживување на железницата и железничкиот сообраќај доколку примениме слична пракса.