ТРЕТА ИНИЦИЈАТИВА ПОВРЗАНА СО ПРОМЕНИТЕ НАПРАВЕНИ ВО ДЕТАЛНИОТ УРБАНИСТИЧКИ ПЛАН НА ОПШТИНА ЦЕНТАР – МАЛ РИНГ

Иницијативата е поднесена на 18.05.2009 година.

И Т Н О  Е!

ВРЕМЕНА МЕРКА

ДО

УСТАВНИОТ СУД НА РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА –   СКОПЈЕ

Врз основа на член 50 став 3 од Уставот на Република Македонија и член 12 од Деловникот на Уставниот суд на Република Македонија (,,Службен весник на Република Македонија,, број 70/1992), поднесуваме

И  Н  И  Ц  И  Ј  А  Т  И  В  А

за ПОВЕДУВАЊЕ постапка за оценување на уставноста и законитоста на Одлуката за изменување и дополнување на Деталниот урбанистички план за Централно градско подрачје на град Скопје ,,Мал Ринг,, дел од Блок 1, Блок 6 и Блок 7 – Општина Центар-Скопје, број 08-1768/4 од 09.07.2008 година, донесена од Советот на општина Центар (,,Службен гласник на Општина Центар,, број 7/2008)

Уставниот суд на Република Македонија (натаму: Судот), со Решение, У. број 154/2008 од 25.02.2009 година (натаму: Решението), не поведе постапка за оценување на уставноста и законитоста на Одлуката за изменување и дополнување на Деталниот урбанистички план за Централно градско подрачје на град Скопје ,,Мал Ринг,, дел од Блок 1, Блок 6 и Блок 7 – Општина Центар Скопје, број 07-1768/4 од 9 јули 2008 година. Ова Решение, Судот го донел со мнозинство гласови и истото е објавено и во ,,Службен весник на Република Македонија,,.

Меѓутоа, иако Судот за оваа работа веќе одлучувал, сметаме дека има основи за поинакво одлучување, отколку што е  одлучено со наведеното Решение, а  согласно член 28 алинеја 2 од Деловникот на Уставниот суд на Република Македонија, ја поднесуваме оваа Иницијатива.

Имено, Судот бил доведен во ЗАБЛУДА по суштински елементи од постапката. Доколку Судот ги имал предвид точните факти, прашање е дали би ја донел таква одлука или би донел одлука со која би констатирал дека органите на Општината Центар изработувањето и донесувањето на оспорениот ДУП не го извршиле согласно со стандардите и постапките утврдени со Законот за просторно и урбанистичко планирање.

Инаку, дури објавувањето на Решението овозможи поднесувачите на оваа Иницијатива да утврдат дека Општината го довела Судот во заблуда тврдејќи дека била реализирана јавна презентација и анкета по нацрт-одлуката за промена на ДУП, а што не е случај. Оттука, сметаме дека Судот треба повторно да го разгледа ова прашање и притоа да го има предвид следново:

1.     Општината Центар нема спроведено јавна презентација и анкета на нацрт-планот, како што е тоа пропишано во член 24 од Законот за просторно и урбанистичко планирање[1] (натаму: Законот).

Направена е замена на теза и на Судот му е посочено дека тоа е направено со Соопштението за Јавна презентација и Јавна анкета за Предлог план за изменување и дополнување на ДУП за Централно градско подрачје на град Скопје ,,Мал Ринг,, дел од урбан Блок Б1, Блок Б6 и Блок Б7 Општина Центар-Скопје, број 08-633/1 од 04.03.2008 година во дневниот весник ,,Време”. Меѓутоа, се работи за предлог-план а не за нацрт-план.

Разликата ни најмалку не е беззначајна. Имено, на тој начин фактички се „прескокнува” цела една фаза од постапката за донесување на измена на Просторниот план за „Малиот ринг”. Членот 24 од Законот не случајно почнува со обврската да се спроведе јавна презентација и јавна анкета по НАЦРТОТ на деталниот урбанистички план … Меѓутоа, со Решението за јавна презентација и јавна анкета бр. 08-633/1 на општината Центар се организира јавна презентација и јавна анкета за, цитираме: „…Предлог-Изменување и дополнување…”. Со тоа, смислата на „нацрт-фазата” – да се добијат корисни сугестии и посочувања преку јавната анкета, а кои би биле вградени во „предлог-измената” е целосно отфрлена. На тој начин градоначалничката Аларова јасно покажала не само дека не сакала да се спроведе јавна анкета туку и дека тоа не ја интересирало или поточно и дека немало можност каде да се вградат евентуалните сугестии добиени преку јавната анкета.

Значи, не била спроведена јавна презентација и јавна анкета за НАЦРТ-планот за изменување и дополнување на наведениот ДУП и со тоа е повреден член 24 од наведениот Закон.

Прилог 1: Копија од весникот „Време” од 05.03.2008 г.

2. Не треба да се изгуби од вид и дека Соопштението за јавната презентација и анкета на Предлогот (со сите свои правни мани) не е објавено во дневниот весник ,,Дневник”. Поднесувачите на Иницијативава ги проверија изданијата за период од 04.03. до 15.03.2008 година периодот 04-18 март не само на весникот „Време” туку и на весникот „Дневник”, имајќи предвид дека во Решението за објавување на Соопштението се наведени обата весника.

Понатаму, Решението за објавување на јавна презентација е од 10.03.2008 година (десетти март), а јавната презентација е направена порано – на 06.03.2008 година!? Имено, Решението за јавна презентација и јавна анкета, според „Службениот гласник на Општина Центар” од 14.03.2008 година е навистина датумирано со 04.03.2008 година (четвртти март), како што и се наведува во одлуката на Судот, но Решението за објавување на Решението за јавна презентација и анкета е донесено дури шест дена подоцна – на 10.03.2008 година. Без Решението за објавување, Службите на Општината не смееле да го упатат за објавување во дневните весници.

Во секој случај, процедурата реализирана од Општината е видливо манлива и по овие две прашања – необјавувањето во дневниот весник „Дневник” и ретроактивното дејство на Решението за објавување на Решението за јавна презентација и анкета, а која ретроактивност не само што не е во полза туку е на штета на  граѓаните. Со тоа е повредена одредбата од ставот 4 на чл. 52 на Уставот на Република Македонија.

Прилог 2: Копија од „Службениот гласник на

Општина Центар”, бр. 3/14.03.2008 година

3.     Со Решението за јавна презентација и јавна анкета, градоначалникот на општината Аларова презела ингеренција што не е нејзина – имено, се предвидува дека јавната анкета ќе трае, цитираме: „…10 дена од денот на објавувањето на Соопштението.”.

Законот, пак, децидно предвидува дека јавната анкета трае најмалку десет РАБОТНИ дена. Разликата е повеќе од значајна. Законската формулација практично им дава можност на граѓаните, дотолку повеќе што е тоа социјална активност, а не професионална дејност, през два викенда меѓусебно да се консултираат, да консултираат литература, да го погледнат просторот низ призма на предложените измени… Значи, градоначалничката Аларова наместо да им даде на граѓаните повеќе денови за една вака значајна промена – им го НАМАЛИЛА рокот за изјаснување, а што извесно претставува пречекорување на овластувањата и прекршување на одредбата од чл. 24/4 од Законот.

4.     Покрај претходните три точки, се отвора и прашањето за карактерот на Извештајот од јавната анкета, што согласно чл. 24/6 Општината го изготвила и кој Извештај и Судот го констатира во своето Решение. Ако целокупната постапка укажува дека ниту се имало намера ниту се реализирала јавна анкета, тогаш Извештајот може многу лесно да биде фалсификат, односно да подразбира кривична одговорност за изготвувачот на тој Извештај.

Доколку Судот донесе одлука за ПОВЕДУВАЊЕ постапка за оценување на уставноста и законитоста на Одлуката за изменување и дополнување на Деталниот урбанистички план за Централно градско подрачје на град Скопје ,,Мал Ринг,, сметаме дека е неопходно да ги разгледа и следниве прашања:

5.     Извештајот по спроведената јавна презентација по Предлог план за изменување и дополнување на  предметниот ДУП, број 26-327/5 од 24.03.2008 година; Извештајот од Јавната анкета по Предлог План за изменување и дополнување на предментиот ДУП, број 26-327/6 од 26.03.2008 година и Известувањето за постапување по Извештајот од јавната акета, број 26-327/7 од 26.03.2008 година – не се објавени во ,,Службен гласник на Општина Центар,, со што е повредена општата одредба на член 4 став 2 алинеја 9 (начелото во процесот на планирање и уредување на просторот – јавност во постапка за донесување и спроведување на плановите) од Законот за просторно и урбанистичко планирање.

6.     Оспорениот ДУП, како план од пониско ниво, не е усогласен со Генералниот урбанистички план на град Скопје од 2002 година, со што се повредува членот 11 став 7 од Законот за просторно и урбанистичко планирање. Затоа, што оспорениот ДУП е надвор од границите од урбанистичкиот опфат на Генералниот урбанистички план (ГУП), на град Скопје, односно со ДУП-от се проширува урбанизираниот простор предвиден со ГУП.

Според член 17 од наведениот Закон, за изработување на плановите од членот 7 точка 2 на овој Закон, општините и градот Скопје донесуваат годишна Програма (став 1). Програмата, општините и градот Скопје ја доставуваат до органот на државната управа надлежен за вршење на работите од областа на уредување на просторот и задолжително ја објавуваат во јавните гласила (став 2). Меѓутоа, во случајот, наведената Програма не е објавена во јавните гласила!?.

Како посебен момент мора да се земе предвид и фактот дека јавните расправи се правени само за жителите на најтесното подрачје опфатено со измените, и поточно, за урбаната заедница Боте Ботески,  иако станува збор за централно градско подрачје, плоштад на Град Скопје. Имено, со член 17 став 5 од Законот за просторно и урбанистичко планирање се утврдува дека за обезбедување на стручност и јавност во процесот на просторното и урбанистичкото планирање советот на општината и Советот на градот Скопје формира партиципативно тело кое ги пренесува ставовите, мислењата и потребите на граѓаните и правните лица, ги следи состојбите на граѓаните и правните лица, ги следи состојбите во планирањето преку давање иницијативи, насоки и сугестии за изготвување на плански решенија за соодветната општина и градот Скопје. Партиципативното тело се состои од: претставници од советот, стручно лице од општинската администрација, истакнати стручни лица од областа на урбанистичкото планирање, претставници од здруженија на граѓани и граѓани од подрачјето на општината.

Меѓутоа, видно од документацијата на оспорената Одлука и наведеното Решение на Уставниот суд на Република Македонија  може да се утврди дека наведеното партиципативно тело во случајот не е консултирано, со што се крши  наведената законска одредба поради што  донесената Одлука не е правно валидна и поради овој факт.

7.     Актите на инволвираните државни органи, исто така, заслужуваат внимателно да бидат проценети.

7.а)   На неколку места во Решението, Судот се повиккува на акт што го нарекува „согласност од Министерството за транспорт и врски – Сектор за уредување на просторот”. На едно место се наведува и бројот на овој акт – 16-7418/2 и датумот – 20.06.2008 година. Меѓутоа, негативното мислење на Градот Скопје што е наводно со датум 16.06.2008 година било примено во Општината (не е прецизирано кога), изготвен Одговор (не е прецизирано кога и клој е бројот на овој „Одговор”), проследени се обата акта до Министерството за транспорт (повторно не знаеме кога), за да 20-ти јуни тоа Министерство издаде согласност!???

Ако се работи за исклучителна и без преседан ефикасност на обете администрации – општинската и таа на Министерството – тогаш тоа заслужува најголеми пофалби. Но, нешто понатаму во Решението на Судот, негативното мислење се наведува под својот број 26-327/16 и датум 20.06.2008 година!???

Ако второто тврдење на Судот е точно, тогаш произлегува дека и општината Центар подготвила и испратила Одговор и Министерството изготвило согласност ИСТИОТ ден, односно на 20-ти јуни 2008 година. Во таков, случај, веќе не се работи за ефикасност на администрацијата, туку за – несовесност. Извесно е дека согласност, во таков случај, е дадена без законски предвидените обврски.

Оттука, сметаме дека Судот ќе сака уредно и педантно да ги провери овие три акти и нивната хронолошка сукцесивност доколку сака неговите одлуки да бидат доследни и издржани.

7.б)   Слична е ситуацијата и со актот: Известување од Министерството за култура – Управа за заштита на културното наследство бр. 07-248/2 од 05.05.2008 година.

Имено, таков акт не постои во чл. 4 од Одлуката за изменување на ДУП за централното градско подрачје на Град Скопје „Мал Ринг” (натаму: Одлуката за измена), објавена во „Службениот гласник на Општина Центар” бр. 7 од 10 јули 2008 година?!?

Прилог 3: Извадок од СГОЦ 7/2008

8.     Оваа, пак, Одлука за измена е индикативна по најмалку два моменти.

8.а)   Почнувајќи од насловот, па се’ до описот на просторот, се користи терминот „централно градско подрачје на Град Скопје”, а Одлуката за измена ја донел Советот на Општината Центар, и тоа во услови на негативно мислење на Градот Скопје;   и

8.б)   Согласно чл. 25 точките еден и два – потребни се ДВЕ мислења од органот надлежен за прсоторно уредување, т.е. Министерството за транспорт и врски, и тоа: едно по нацрт-планот и друго по предлог-планот. Во наведената Одлука за измени постои само ЕДНА согласност од Министерството – онаа спорната од, наводно 20 јуни 2008 година.

Во секој случај, на овој начин е повредена и одредбата од чл. 25 на Законот.

9.     Освен тоа, сметаме дека со изработувањето и донесувањето на оспорениот ДУП не се обезбедува уредувањето и хуманизацијата на просторот и заштитата и унапредувањето на животната средина и природата онака како што е тоа предвидено во член 8 став 1  алинеја 10 од Уставот на Република Македонија, во општата одредба на член 2, член 4 став 2 точка 3 и 9 и од член 31 став 1 и 2 од Законот за просторно и урбанистичко планирање. Сите овие членови директно упатуваат на обемна и ефективна јавна расправа којашто ќе придонесе за таков вид на уредување на просторот којшто ќе соодветствува на потребите и желбите на граѓаните и ќе ги почитува стандардите на урбанистичкото уредување. На овој начин е повреден и член 14 од Законот за културното наследство, којшто посебно се однесува на централниот плоштад на главниот град на државата Скопје, како култно место поврзано со значајни настани за жителите на Градот, а не само за жителите на конкретната урбана единица.

Наведениве моменти и околности не  биле предмет на одлучување при донесувањето на Решението на Уставниот суд на Република Македонија У. бр. 154/2008 од 25.02.2009 година.

Според тоа, со оспорената Одлука и оспорениот ДУП сметаме дека се повредува член 8 став 1 алинеја 3 и 10, член 51  и член 52 од Уставот на Република Македонија како и членовите 2 став 1, чл. 4 став 2 алинеја 3 и 9, чл. 11 став 7, чл. 17 ставовите 1, 2 и  5, чл. 24 ставовите 4 и 10, чл. 25 ставовите 1 и 2, чл. 26 став 9, чл. 28 став 4, чл. 29 став 3 и чл. 31 став 1 од Законот за просторно и урбанистичко планирање и член 14 оз Законот за заштита на културното наследтсво.

Врз основа на изнесеното, му предлагаме на Уставниот суд на Република Македонија да поведе постапка за оценување на уставноста и законитоста на Одлуката за изменување и дополнување на Деталниот урбанистички план за Централно градско подрачје на град Скопје ,,Мал Ринг,, дел од Блок 1, Блок 6 и Блок 7 – Општина Центар – Скопје, број 07-1768/4 од 9 јули 2008 година, донесена од Советот на Општина Центар и да се истите поништаат.

Воедно предлагаме, Уставниот суд на Република Македонија да донесе и решение за времена мерка за запирање од извршување на поединечните акти и дејствија донесени, односно преземени врз основа на оспорената Одлука и оспорениот ДУП, бидејќи со нивното извршување би можеле да настанат тешко отстранливи последици.


[1] Пречистен текст на Законот, објавен во Службениот весник бр. 24 од 19.02.2008 година

ЗА ЦРКАВАТА, СПОМЕНИЦИТЕ, ПЛОШТАДОТ И СВЕТСКИТЕ МЕТРОПОЛИ

Црква на плоштад. Не убедуваат дека секоја метропола има. Така бил редот. И слики дури, од разни метрополи. И црквите на средина. Моќни.

И споменици на војсководци.

Некој од архитектите го употреби терминот ТУРБОФОЛК, во описот на она што се случува со архитектурата во Република Македонија во последните години. Мислам дека споредбата е многу соодветна.

Постојат народни песни, настанати во одредено време, во конкретни услови и со многу одредено значење кое извира од контекстот на настанувањето. Во нив е отсликан духот на едно време, тие се концентрат на силни емоции кои нашле во моментот најсоодветен начин да бидат презентирани. Ремек дела на народната креативност. И, постојат турбофолк мелодии. Симплификувани имитации кои го навредуваат увото, го дразнат духот и оставаат трага на лош вкус во секоја дамара. Погрешни звуци, погрешни инструменти, во погрешно време, на погрешен начин со погрешна порака.

Постојат катедрали. И кипови излеани во бронза. Коњаници. Војсководци. Моќни споменици на историскиот развој на човештвото, мрачни сведоци на вековите кога човекот бил ситно, небитно, заменливо суштетсво, потчинето на силите кои не ги разбира, зависно од самоволието на владетелите кои се повикувале на Бога во остварувањето на својата апсолутна власт. Тоа се чудни мешавини на човечката креативност и поимање на убавото, и сфаќањето на човечката ништожност пред нешто поголемо кое не смее да биде оспорено.

Улогата на катедралите била да застраши, да го направи човекот свесен за сопствената безначајност, да го фрли на колена, да го застраши и вчудоневиди. Човекот морал безрезервно да се покори на највисокиот владетел Бог и неговите репрезенти на земјата.

Затоа толку големи. Затоа во центарот.

Кои пораки ги испраќа власта со градењето на црква на централниот плоштад на главниот град на државата и со поставувањето на огромен споменик на Александар Македонски?

1.      Власта е заедно со Бога, од бога дадена и од бога прифатена. Таквата власт не трпи приговори, оспорување, негирање, контрола. Таквата власт нема потреба да го слушне мислењето на граѓаните затоа што веќе го има мислењето на Бог. Таквата власт едноставно се прифаќа. И почитува. Беспоговорно.

2.      Македонците не ја сакаат и не ја почитуваат својата традиција, сопствениот посебен историски развој, своето минато и се она што претставува дел од нивната култура. Во минатотот на Македонците нема монументални цркви кои застрашуваат. Има мали манастири и цркви блиски до народот, цркви заштитнички, цркви скровишта.  Турбофолкот не е задоволен со тоа. Турбофолкот сака светкави дрангулии, монументи со кичасти облици и бесмислени форми.

3.       Не сме способни да ја градиме својата иднина затоа што сме врзани за сопственото минато. Не можеме да формулираме вредности на сегашноста и затоа се задоволуваме со моралот на минатотот. Не збунува комплексноста на современоста и затоа ја бараме заштитата на симплификуваната историја.

Постојат вакви и храмови во светските метрополи. Тие се споменици на минатотот и се обидуваат да се вклопат во сегашноста. Пред катедралата во центарот на Амстердам се продава марихуана, се нудат секс-играчки и се бакнуваат геј луѓе. Што ќе прават нашите луѓе пред црквата на плоштадот? И пред споменикот на Александар Големиот?

Затоа пак нешто друго може да се види во европските метрополи. Може

да се видат многу паркови,

и многу зеленило, и министер на велосипед

и пешачки зони и чисти реки

и луѓе што читаат во парковите и во трамваите и на аеродромите и во кафаните.

Чудно, кај нас не можеш да видиш човек да чита на улица. Сигурно е тоа заради тоа што немаме веронаука. Ќе да има право оној попот кој во Дневник ни порача: “не не’ спасува знаењето, туку верата“.

РАНИ КУЧЕ ДА ТЕ ГРИЗЕ

Поглаварот на МПЦ направи еден од смртните гревови: излажа. Отворено, без срам, во време на големите пости, во име на Господа и Исуса Христа. Тој изјави дека имало погром на црквата и на верниците во периодот до осамостојувањето на Република Македонија.

Прогонот на православната црква во периодот на “комунизмот“ меѓу другото се состоеше во:

1. Заштита на манастирите и црквите како културно наследство

2. Промовирање на независноста на МПЦ со декрет (кога и стана Македонска црква) во 1967 г.

3. Отстапување на најпрестижно место во центарот на градот за изградба на Соборен храм во 1973 година

4. Донесување на еден од најлибералните закони за верските заедници во светот во 1977 година

ЦРКВА ПРОТИВ УСТАВЕН СУД

Во врска со одлуката на Уставниот суд за укинување на членот 26 од Законот за основно образование со којшто се воведува веронаука во формалното образование, Поглаварот на МПЦ повика на непочитување на одлуката на Уставниот суд и спротиставување на граѓаните на спроведувањето на оваа одлука.

Со тоа се воспоставени две крајности во однос на одлуките на Уставниот суд. Од една страна (според политичките партии) граѓаните (и посебно невладините организации) не смеат да ги коментираат одлуките на Уставниот суд, а според Поглаварот Стефан, верниците на МПЦ не треба да ги почитуваат и спроведуваат.

Свештеникот има многу едноставно решение: ако одлуката не е уставна треба да се смени Уставот. Како не ни текна порано и да се спасиме од проблемите и главоболките што ни ги создава владеењето на правото.

Да живее верата и чудата и Македонија во којашто се е можно.

ЗА ЛАЖНИТЕ ПАТРИОТИ ЛАЖНИТЕ ВЕРНИЦИ

Најстрашно што може да и се случи на една држава е да ја штитат луѓе што не знаат. Манипулацијата, замената на тезите и подгревањето на стереотипите и предрасудите се многу лесни во услови на незнаење, неинформираност и дезинформираност.

Го видов блогот под наслов За дијалектика и блогот Удрете по Македонија, удрете уште посилно! и многу се растревожив. Количеството на безобразно незнаење и манипулација веќе ги надминува сите мои прагови на толеранција. Едниот вели дека е верник, другиот дека е млад (средношколец). Дали е тоа оправдание за покажаното незнаење? Можеби.

Има во Македонија што да се сака и што да се брани и што да се чува. Кога веќе зборуваме за црквите и манастирите и за нашето археолошко и историско богатство, за духовното минато и за заштитата. Јас би зборувала за стотиците манастири од непроценива вредност кои постојат, во кои се уште се наоѓаат прекрасни фрески и иконостаси и резби, а кои се оставени на немилосрден распад потполно надвор од интересот и на Црквата и на државата и на многу бројните душебрижници.

Ви го препорачувам текстот на археолог:

Македонија е библиска земја со огромно богатство на цркви, манастири, лековити води и чудотворни икони. Бројот и разноликоста на преку 155 комплетно сочувани манастири и деведесеттина кои се во различна фаза на изчезнување ни сугерираат минато на луѓе чија историја е исполнета со создавање, уметност и спиритуалност.

и предупредувањата во медиумите:

УНИШТЕНИ ЕВИДЕНЦИИТЕ ЗА КРАЖБИ

и, ве поканувам заедно да појдеме во Св. Спас и Св. Архангел во Кучевиште, Св. Никола кај Љуботен, Св. Илија и Св. Никита кај Бањани, веднаш тука во околината на Скопје. Да видиме во каква состојба се, што им треба, како да се заштитат и очуваат.

А кога станува збор за улогата на црквата и религијата во современото демократско општетсво, би сакала да ја прашам МПЦ како мисли да се вклопи во глобалните трендови за помош на населението во услови на криза? Како ќе им помогне на граѓаните (верници и неверници, свои и несвои). Во светот се гасат светлата на црквите, се собираат донации за сиромашните, се отвораат портите на манастирите за бездомниците, се прекинува изградбата на нови зданија и се пренаменуваат средствата. Затоа што тое е хуманата димензија на религијата. Што има намера да направи МПЦ во оваа насока?